فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

حدفاصل انسانی- طبیعی (WAI) منطقه‌ای است که در آن پوشش گیاهی طبیعی توسعه‌نیافته و ساختارهای انسان‌ساز در هم می‌آمیزند. تهیه نقشه مناطق WAI در مقیاس‌های دقیق‌ برای ارزیابی قرار گرفتن در معرض آتش‌سوزی و تعریف راهبردهای مناسب کاهش ریسک آتش‌سوزی در این مناطق بسیار مهم است. هدف این تحقیق توسعه یک روش برای تهیه نقشه کلاس‌های مختلف WAI در استان گیلان، با استفاده از سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) و سنجش از دور (RS) است. از شیپ‌فایل‌های ساختمانی نقشه لایه باز خیابان و کوچه‌ها (OSM) مربوط به سال 2022، برای تهیه داده‌های مکانی ساختمان‌ها شامل نقشه‌های موقعیت ساختمان‌ها و تراکم ساختمان انسانی به همراه درصد مساحت تحت پوشش بلوک‌های انسانی، استفاده شد. همچنین، نقشه‌ پوشش زمین (در 18 کلاس اولیه) تهیه شده بر اساس طبقه‌بندی تصاویر ماهواره لندست (Landsat-8 OLI/TIRS L1TP) در سال 2021، استفاده شد که با طبقه‌بندی مجدد به نقشه چهار کلاس اصلی پوشش زمین (روستایی، جنگلی، بدون پوشش گیاهی و مناطق آبی) در منطقه مورد مطالعه تبدیل شد. علاوه بر این، مناطق با ریسک آتش‌سوزی‌ زیاد (با توجه به آتش‌سوزی‌های تاریخی ثبت‌شده بین سال‌های 1992 و 2022) با تعیین حائل/بافر 2 کیلومتری از مناطق جنگلی متراکم و پیوسته (با وسعت بیش از 5 کیلومتر مربع) شناسایی شدند. این داده‌های مکانی با هم ادغام شدند و نقشه رستری 100 متری WAI در چهار کلاس انسانی، انسانی-طبیعی، انسانی پراکنده و غیرانسانی بدست آمد.کل مساحت و توزیع فضایی کلاس‌های WAI در استان گیلان بدست آمد و تفاوت‌های بین شهرستان‌های مختلف مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که 6/6 درصد از استان درکلاس انسانی با حضور انسانی متوسط و زیاد پوشیده شده است. 8/10 درصد از مساحت گیلان به‌عنوان کلاس انسانی-طبیعی (WA) معرفی شده است که 6 درصد آن به عنوان WA-حدفاصل و 8/4 درصد آن به عنوان WA-آمیخته توزیع شده است. حدود 53 درصد از منطقه مورد مطالعه با کلاس انسانی پراکنده (DA) مشخص شده است که در مناطق بدون پوشش‌گیاهی، جنگلی و روستایی توزیع شده است. در مقابل، 29 درصد از منطقه مورد مطالعه به‌عنوان کلاس غیرانسانی (شامل مناطق جنگلی، روستایی، بدون پوشش گیاهی و آبی) طبقه‌بندی شده است. تهیه نقشه مناطق WAI برای سیاست‌گذاری و مدیریت زمین و آتش‌سوزی مهم است، اما معمولاً بر اساس روابط مکانی بین توسعه مسکن و پوشش گیاهی طبیعی، بدون در نظر گرفتن ریسک آتش‌سوزی، تعریف می‌شود. در این مطالعه، یک رویکرد روش‌شناختی جدید برای تعریف مناطق WAI بر اساس ارزیابی ریسک آتش‌سوزی ارائه شد که به هدایت تصمیمات مدیریت زمین و راهبردهای پیشگیری از آتش‌سوزی کمک می‌کند. این تحقیق، بررسی روندها و بزرگی تغییرات مناطق WAI در نواحی هیرکانی شمال ایران را پیشنهاد می‌کند و بر ضرورت شناسایی اقداماتی که می‌توان برای مقابله با رشد WAI و کاهش ریسک آتش‌سوزی‌های مرتبط با آن انجام داد، تأکید دارد.