بررسی عوامل موثر بر فرزندآوری، سیاستگذاریهای جمعیتی و پیامدهای ناشی از آن در کلانشهرهای ایران (نمونه مورد مطالعه، کلانشهر مشهد)
نویسندگان
1 گروه جغرافیا و برنامهریزی شهری، دانشگاه پیامنور، تهران ایران.
doi
10.71740/ges.2025.1200701چکیده
کاهش نرخ باوری در ایران به خصوص در کلانشهرها، به یکی از نگرانیهای اصلی مدیران تبدیل شده است. به همین جهت، راه حلهای متعددی پیشنهاد و به مرحله اجرا درآمده است. اما تاکنون مطالعه دقیق و هدفمندی در این حوزه به خصوص در کلانشهرهای ایران به انجام نرسیده است. در این بررسی، شهر مشهد به عنوان نمونه مورد مطالعه انتخاب گردید. مسئله اصلی مورد توجه آن بود که علیرغم نرخ باوری پایین در این شهر، نیروهای پیشران افزایش باروری در هر بخش کاملا یکسان فرض شده است. به همین دلیل، سیاستگذاریها عمدتا بر ارائه مشوقهای اقتصادی متمرکز میباشد. به این منظور، نمونهای به حجم 385 نفر مورد پرسش قرارگرفت. نتایج نشان داد که میزان بخت عدم تمایل به فرزندآوری با متغیرهایی مانند سن (007/1OR=)، طول کمتر دوره تاهل (92/0OR=)، سکونت در مناطق اصیل پردرآمد (18/2OR=) و مناطق منفصل (85/0OR=)، ارتباط معناداری دارد. اما دلایل عدم اقبال به فرزندآوری در بخشهای کم درآمد، اقتصادی؛ در مناطق با درآمد متوسط، انگیزههای اجتماعی و در مناطق مرفه، زمینههای فرهنگی است. از آنجا که هر گروه نسلهایی با ویژگیهای خاص (فاقد امنیتشناختی، هتلی و یا در آشیانه) به وجود خواهند آورد، تاکید بر یک عامل و مدنظر قرار دادند یک گروه، شکافهای اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی را افزایش داده و به دلیل تغییر اساسی ساختار اجتماعی، بحرانهای سیاسی، امنیتی و اجتماعی فراوانی را در پی خواهد آورد.