فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تمرکز فرصت‌های اقتصادی در مناطق شهری و کمبود امکانات و خدمات رفاهی در نواحی روستایی و شهرهای کوچک، باعث هجوم جمعیت به سمت مراکز شهری شده‌است. نابرابری فضایی، توزیع نامتعادل خدمات شهری و همچنین تمرکز امکانات در برخی از نواحی شهرها، از مهمترین پیامدهای شهرنشینی بی‌برنامه است. بنابراین به دلیل رشد بی‌برنامه و فزاینده شهرنشینی، منافع و امکانات شهری، به طور عادلانه در بین جمعیت‌های شهری توزیع نشده و امروزه با مسئله نابرابری در شهرها مواجه هستیم. بررسی فضایی عدالت شهری، یک وظیفه اساسی برای تحقق توسعه پایدار شهری است. از مصادیق اصلی بی‌عدالتی و نابرابری فضایی در شهرها، می‌توان به محله‌های محروم شهری اشاره کرد. از این رو شناسایی محلات محرم با رویکرد عدالت فضایی، در کلانشهرهای جهان و به‌ویژه در کشورهای در حال توسعه همچون ایران، شایسته بحث و پژوهش است. در این پژوهش الگوی فضایی پراکنش خدمات شهری با هدف شناسایی محلات محروم، با استفاده از روش‌های تحلیل فضایی در شهر رشت بررسی شد. در پژوهش حاضر ابتدا 9 مورد از انواع اصلی خدمات و کابری‌های شهری در شهر رشت شناسایی شد. در گام بعدی، پایگاه داده جغرافیایی برای شاخص‌های پژوهش تشکیل شد. شاخص‌ها و یا همان کاربری‌های شهری در نرم افزار GIS، از نوع لایه‌های نقطه‌ای بودند. از این رو برای تحلیل داده‌ها، محدوده شهر مورد مطالعه با استفاده به 2800 پیکسل تقسیم بندی و خدمات موجود در هر پیکسل مورد ارزیابی قرار گرفت. برای تجزیه و تحلیل اطلاعات و بررسی الگوی پراکندگی فضایی کاربری‌های شهری در محدوده مورد مطالعه از روش خود همبستگی فضایی و همچنین روش لکه‌های داغ، استفاده شد. طبق نتایج بدست‌آمده، لکه‌های داغ عمدتاً در بخش‌های مرکزی و تا حدودی در نواحی شمالی و غربی شهر تشکیل شدند. لکه‌های سرد در نواحی جنوبی شهر تشکیل شدند. یافته‌های پژوهش نشان دادند که پراکنش‌ کاربری‌ها در شهر رشت از الگوی متمرکز و قطبی می‌کند.