تدوین مدل زون بندی مناطق تحت حفاظت مبتنی بر تکنیک آنتروپی شانون (مطالعه موردی: منطقه حفاظت شده حرا)

نویسندگان

1 استاد گروه محیط زیست، دانشكده منابع طبيعي، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 استاد گروه محیط زیست، دانشكده منابع طبيعي، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشجوي دكتري محيط زيست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، واحد علوم و تحقيقات دانشگاه آزاد اسلامي، تهران، ایران.

4 استادیار گروه علوم و مهندسي محيط زيست، دانشكده منابع طبيعي و محيط زيست، واحد علوم و تحقيقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ايران

5 استاد، گروه مهندسی عمران، دانشگاه قم، قم، ایران.

doi
10.22034/jest.2021.59892.5344
چکیده

زمینه و هدف: هدف اصلي از زون‌بندي محيط‌هاي طبيعي تحت مديريت، تشريح و تعیین سطوح مختلف حفاظت و كاربري و جدا نمودن مناطق حساس و آسيب‌پذيراست. در این مطالعه سعی شده تا با زون‌بندی منطقه حفاظت شده حرا، زمینه برای مدیریت بهینه منطقه یاد شده فراهم شود تا به اهداف حفاظتی مورد تاکید سازمان حفاظت محیط زیست و اتحادیه جهانی حفاظت یعنی حمایت از تنوع زیستی، تضمین بهره برداری پایدار انسان از طبیعت و حفظ فرايندهاي اكولوژيك و نگهداري سيستم‌هاي حيات بخش دست یافت. روش بررسی: منطقه حفاظت شده حرا، به عنوان یک منطقه حساس دریایی که دارای بیشترین وسعت جنگل های مانگرو در ایران می‌باشد،  با وسعت 86258 هکتار بين دو شهرستان بندر خمیر و قشم در استان هرمزگان، قرار گرفته است. در فرآیند زون‌بندی پس از شناسایی معیارهای با ماهیت اکولوژیک و انسانی برای هر یک از زون های یازده گانه و  غربال سازی آنها توسط روش دلفی به کمک روش تصمیم گیری آنتروپی شانون معیارها وزن دهی شد، سپس مدل خطی ترکیب معیارهای مکانی تدوین و در محیط GIS لایه­سازی و تلفیق گردیدند و در سال 1400 نقشه زون بندی به عنوان واحدهای برنامه ریزی در منطقه تهیه شد. یافته ها: نتیجه حاصل از زون بندی در منطقه حفاظت شده حرا نشان می دهد زون های طبیعت محدود شده 40/12%، حفاظتی 83/14%، استفاده گسترده 28/3% ، استفاده متمرکز 65/0%، فرهنگی و تاریخی07/0%، استفاده ویژه 11/0%، سپر بازدازنده90/63%، علمی ترویجی21/0 % و سایر استفاده‌ها 54/4% از کل مساحت منطقه را به خود اختصاص داده اند. بحث و نتیجه گیری: جمع بندی نتایج تحقیق نشان داد که می توان با استفاده از معیارهای مکانی و تبدیل آنها به مدل های ترکیب خطی، پهنه بندی مناطق را به درستی و با حفظ ارزش های اکولوژیک و انسانی مهیا ساخت.