شناسایی پیشران¬های نهایی و راهبردی توانمندسازی صنعت گردشگری با رویکرد مدیریت توسعه پایدار در استان مازندران
نویسندگان
1 دانش آموخته دکتری مدیریت دولتی گرایش تطبیقی و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، قائمشهر، ایران.
2 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، قائمشهر، ایران. *(مسوول مکاتبات)
3 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائمشهر، قائمشهر، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: امروزه گردشگری فراتر از یک صنعت به مثابه یک پدیده پویای جهانی و اجتماعی بوده و کشورهای پیشرفته، گردشگری را بهترین راه اعتلای فرهنگ، ایجاد تفاهم بین المللی و دستیابی به درآمدهای سرشار اقتصادی می دانند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشرانهای نهایی و راهبردی توانمندسازی صنعت گردشگری با مدیریت توسعه پایدار در استان مازندران انجام گرفته است. روش بررسی: جامعۀ آماري در بخش شناسایی پیشرانهای نهایی، اساتید رشته مدیریت دولتی، گردشگری و مدیریت شهری در مراکز آموزش عالی و مدیران عالی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور و در بخش شناسایی پیشرانهای راهبردی، اعضاء هیأت علمی و مدیران عالی و میانی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در استان مازندران بودند. روش نمونهگیری، روش هدفمند برای تکنیکهای دلفی و تحلیل ساختاری بوده که در مرحله دلفی 20 نفر و در مرحله تحلیل ساختاری 25 نفر انتخاب شدند. دادهها در بخش شناسایی پیشرانهای نهایی از طریق اجراي تکنیک دلفی با چک لیست نظرسنجی نیمهساختاریافته (راند اول) و ساختاریافته (راندهای دوم، سوم و چهارم) با استفاده از نرمافزار SPSS و در بخش شناسایی پیشرانهای راهبردی از طریق اجراي پرسشنامه تاثیرات متقابل با استفاده از نرمافزار DEMATEL Solver بر روي نمونۀ آماري استخراج و تحلیل شد. برای تعیین روایی در مرحله پیشرانهای نهایی و راهبردی، محتوای چک لیست نظرسنجی و پرسشنامه تاثیرات متقابل از نظر قابل فهم بودن، رسابودن و گویا بودن مورد تائید پنج تن از خبرگان دانشگاهی و سازمانی قرار گرفته و برای تعیین پایایی چک لیست، با روش آزمون مجدد، ضریب همبستگی به مقدار 85/0 محاسبه شده و در پرسشنامه تاثیرات متقابل، پایایی با روش آزمون مجدد، به میزان 83/0، تائید شد. یافتهها : نتایج بخش دلفی حاکی از آن بوده که توانمندسازی صنعت گردشگری با مدیریت توسعه پایدار، دارای پنج بعد بهشرح منابع انسانی، تعامل و مشارکت جوامع محلی، رقابتپذیری، بهسازی اجتماعی و ارزش های فرهنگی در قالب 27 پیشران نهایی بودهاست. طبق یافتههای بخش تحلیل ساختاری، «تعهد سازمانی» به عنوان پیشران راهبردی بعد «منابع انسانی»، «ترویج فرهنگ گردشگرپذیری» به عنوان پیشران راهبردی بعد «تعامل و مشارکت جوامع محلی»، «کیفیت و کمیّت اقامتگاهها» به عنوان پیشران راهبردی بعد «رقابتپذیری»، «سرمایه اجتماعی» به عنوان پیشران راهبردی بعد «بهسازی اجتماعی» و «آداب و رسوم منطقه» به عنوان پیشران راهبردی بعد «ارزشهای فرهنگی»، تعیین گردید. بحث و نتیجهگیری: توانمندسازی صنعت گردشگری با رویکرد توسعه پایدار، معضلات اجتماعی – فرهنگی و زیست محیطی را در کنار مشکلات اقتصادی موجود در این صنعت به میزان زیادی کاهش خواهد داد.