شناسایی پیشران¬های نهایی و راهبردی توانمندسازی صنعت گردشگری با رویکرد مدیریت توسعه پایدار در استان مازندران

نویسندگان

1 دانش آموخته دکتری مدیریت دولتی گرایش تطبیقی و توسعه، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران.

2 دانشیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران. *(مسوول مکاتبات)

3 استادیار، گروه مدیریت دولتی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد قائم‌شهر، قائم‌شهر، ایران.

doi
چکیده

زمینه و هدف: امروزه گردشگری فراتر از یک صنعت به مثابه یک پدیده پویای جهانی و اجتماعی بوده و کشورهای پیشرفته، گردشگری را بهترین راه اعتلای فرهنگ، ایجاد تفاهم بین المللی و دستیابی به درآمدهای سرشار اقتصادی می دانند. پژوهش حاضر با هدف شناسایی پیشران­های نهایی و راهبردی توانمندسازی صنعت گردشگری با مدیریت توسعه پایدار در استان مازندران انجام گرفته است. روش بررسی: جامعۀ آماري در بخش شناسایی پیشران­های نهایی، اساتید رشته مدیریت دولتی، گردشگری و مدیریت شهری در مراکز آموزش عالی و مدیران عالی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری کشور و در بخش شناسایی پیشران­های راهبردی، اعضاء هیأت علمی و مدیران عالی و میانی سازمان میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری در استان مازندران بودند. روش نمونه­گیری، روش هدفمند برای تکنیک­های دلفی و تحلیل ساختاری بوده که در مرحله دلفی 20 نفر و در مرحله تحلیل ساختاری 25 نفر انتخاب شدند. داده­ها در بخش شناسایی پیشران­های نهایی از طریق اجراي تکنیک دلفی با چک لیست نظرسنجی نیمه­ساختاریافته (راند اول) و ساختاریافته (راندهای دوم، سوم و چهارم) با استفاده از نرم­افزار SPSS و در بخش شناسایی پیشران­های راهبردی از طریق اجراي پرسشنامه­ تاثیرات متقابل با استفاده از نرم­افزار DEMATEL Solver بر روي نمونۀ آماري استخراج و تحلیل شد. برای تعیین روایی در مرحله پیشران­های نهایی و راهبردی، محتوای چک لیست نظرسنجی و پرسشنامه تاثیرات متقابل از نظر قابل فهم بودن، رسابودن و گویا بودن مورد تائید پنج تن از خبرگان دانشگاهی و سازمانی قرار گرفته و برای تعیین پایایی چک لیست، با روش آزمون مجدد، ضریب همبستگی به مقدار 85/0 محاسبه شده و در پرسشنامه تاثیرات متقابل، پایایی با روش آزمون مجدد، به میزان 83/0، تائید شد. یافته‌ها : نتایج بخش دلفی حاکی از آن بوده که توانمندسازی صنعت گردشگری با مدیریت توسعه پایدار، دارای پنج بعد به‌شرح منابع انسانی، تعامل و مشارکت جوامع محلی، رقابت‌پذیری، بهسازی اجتماعی و ارزش های فرهنگی در قالب 27 پیشران نهایی بوده­است. طبق یافته­های بخش تحلیل ساختاری، «تعهد سازمانی» به عنوان پیشران راهبردی بعد «منابع انسانی»، «ترویج فرهنگ گردشگرپذیری» به عنوان پیشران راهبردی بعد «تعامل و مشارکت جوامع محلی»، «کیفیت و کمیّت اقامتگاه‌ها» به عنوان پیشران راهبردی بعد «رقابت‌پذیری»، «سرمایه اجتماعی» به عنوان پیشران راهبردی بعد «بهسازی اجتماعی» و «آداب و رسوم منطقه» به عنوان پیشران راهبردی بعد «ارزش­های فرهنگی»، تعیین گردید. بحث و نتیجه‌گیری: توانمندسازی صنعت گردشگری با رویکرد توسعه پایدار، معضلات اجتماعی – فرهنگی و زیست محیطی را در کنار مشکلات اقتصادی موجود در این صنعت به میزان زیادی کاهش خواهد داد.