اثر خشکیدگی تاجی ناشی از خشک¬سالی بر برخی عناصر غذایی در جنگل¬های بلوط ایرانی
نویسندگان
1 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات منابع طبیعی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران. *(مسوول مکاتبات)
2 دانشیار پژوهش، بخش تحقیقات جنگل، موسسه تحقیقات جنگلها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.
3 استادیار پژوهش، بخش تحقیقات کشاورزی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان ایلام، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ایلام، ایران.
doi
چکیده
زمینه و هدف: در سالهای اخیر خشکیدگی درختی ناشی از خشکسالی در جنگلهای بلوط زاگرس رخ داده و بر وضعیت عناصر غذایی خاک و درخت تأثیر زیادی گذاشته است. این تحقیق به منظور تعیین تغییرات مقادير پتاسیم، کلسیم و منیزیم در برگ، ریشه و خاک محیط ریشه درختان سرخشکيده بلوط ایرانی و تعيين تغييرات فصلی و ساليانه مقادیر آنها انجام شد. روش بررسی: در این پژوهش تغییرات مقادیر پتاسیم، کلسیم و منیزیم در برگ، ریشه و خاک محیط ریشه درختان بلوط ایرانی، در جنگل دچار خشکيدگي ملهسیاه استان ايلام در فصول بهار و تابستان 1393-1392 پایش شد. درختان بلوط بر اساس شدت خشکيدگي تاجی به چهار گروه با تعداد شش تکرار تقسيم شدند. نمونهگيري از برگ، ریشه و خاک در چهار جهت اصلی تاج درخت بهطور تصادفي انجام و برای تجزيه عناصر به آزمايشگاه منتقل شد. یافته ها: نتایج نشان داد که خاک محیط ریشه درختان بلوط با شدتهای خشکیدگی تاجی مختلف شرایط یکسانی از نظر بافت و pH دارد. اثر متقابل خشکیدگی تاجی و فصل نمونهبرداری بر غلظت عناصر کلسیم، منیزیم و پتاسیم برگ، ریشه و خاک تودههای بلوط ایرانی معنیدار نبود. مقادیر عناصر کلسیم، منیزیم و پتاسیم خاک تغییر معنیداری بین درختان سالم و سرخشکیده نداشتند. مقدار پتاسیم برگ درختان سرخشکیده در بهار 93 به طور معنیداری بیشتر از درختان سالم بود. مقدار پتاسیم ریشه درختان سرخشکیده نیز در تابستان 93 به طور معنیداری بیشتر از درختان سالم بود. مقدار کلسیم ریشه درختان سرخشکیده در تابستان 93 به طور معنیداری کمتر از درختان سالمتر بود. مقدار منیزیم ریشه درختان سرخشکیده در بهار و تابستان 93 به طور معنیداری کمتر از درختان سالمتر بود. همچنین غلظت پتاسیم و کلسیم خاک تغییرات کاهشی معنیدار از بهار تا تابستان داشتند. غلظت پتاسیم، کلسیم و منیزیم برگ تغییرات معنیدار و نامنظم بین فصلی داشتند. تغییرات غلظت کلسیم ریشه به صورت افزایشی در سال 92 و کاهشی در سال 93 و منیزیم ریشه به صورت کاهشی در سال 93 بود. بحث و نتیجه گیری: غلظت عناصر مورد مطالعه در پیکره درختان بلوط به دنبال خشکسالی و خشکیدگی تاجی دچار تغییراتی شده و تغییر آنها در درختان سرخشکیده، با توجه نقش این عناصر در حیات درخت، در جهت مقاومت به شرایط خشکی و انجام فعالیتهای حیاتی در حد ممکن بود. بر اساس نتایج تحقیق حاضر صفات متأثر از خشکی شناسایی شده و به عنوان شاخص زیستی در پژوهشهای بعدی استفاده میشوند.
