فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

زمينه و هدف: ارزيابي و شبيه­سازي میزان مواجهه با مخاطرات محيطي، به ويژه آلودگي هوا، از چالش‌های اساسی در علوم محیط‌زیست به شمار می‌رود. . با توجه به ماهیت مکانی–زمانی آلودگی هوا، بهره‌گیری از GIS زمانمند می‌تواند در مقایسه با روش‌های آماری و تحلیلی متداول، ابزار دقیق‌تر و کارآمدتری برای تحلیل این پدیده باشد. روش بررسي: در این پژوهش، با استفاده از مفاهیم GIS زمانمند و داده‌های ثبت‌شده آلودگی هوا، تأثیر در نظر گرفتن بُعد زمان در مطالعات مرتبط با آلودگی بررسی شد. بدین منظور، مواجهه کودکان به‌عنوان یکی از گروه‌های حساس در برابر آلاینده PM2.5 در شهر تهران تحلیل گردید. يافته­ها: نتایج نشان داد که در روز نهم آذر ۱۳۹۵، ایستگاه میدان فتح کمترین و ایستگاه شهرداری منطقه ۲ بیشترین مقادیر میانگین آلاینده PM2.5 را ثبت کردند. همچنین از منظر زمانی، ساعت ۱۰ صبح پاک‌ترین و ساعت ۱۸ عصر آلوده‌ترین بازه‌های روز بودند. علاوه بر این، مشخص شد که میزان مواجهه تنها به غلظت آلاینده وابسته نیست، بلکه مدت زمان حضور در معرض و نرخ حجم تنفسی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. بحث و نتيجه گيري: یافته‌ها اهمیت توجه به بُعد زمان در مطالعات محیط‌زیستی را برجسته می‌سازند. در نظر گرفتن آلودگی هوا به‌صورت ایستا، موجب نادیده گرفتن تغییرات ناشی از الگوهای ترافیکی و شرایط جوی در ساعات مختلف روز می‌شود. از این رو، استفاده از مدل‌های داده مکانی–زمانی در GIS می‌تواند رویکردی دقیق‌تر برای پایش و مدیریت آلودگی هوا فراهم آورد.