نگاهی انتقادی به ویراست تازه دیوان حافظ (نسخه کتابت‌‌شده به سال 801 ق)

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد یاسوج، دانشگاه آزاد اسلامی، یاسوج، ایران

doi
چکیده

از دیوان شمس‌‌الدین محمد حافظ شیرازی (791 – 729 ق) تاکنون تصحیح‌‌ها و ویراست‌‌هایی متعدد، گاه بی‌‌ارزش و گاه ارزشمند، ارائه شده است. جدیدترین تصحیح از این دیوان، به سال 1402 خورشیدی از سوی شهرام بهمنی سامان یافت. این تصحیح بر اساس نسخه نویافته کتابت‌‌شده به سال 801 قمری یعنی بر اساس نسخه‌‌ای که چاپ‌‌های معتبر دیوان حافظ از آن بی‌‌بهره بوده‌‌اند و طی مقابله با چاپ‌‌های محمد قدسی، محمد قزوینی – قاسم غنی و پرویز ناتل خانلری صورت گرفته است. این به خودی خود لزوم توجه به این چاپِ جدید را اثبات می‌‌کند. این پژوهشگر در مقاله حاضر، کوشیده است جوانبی مهم از این تصحیح را بررسی و نقاط ضعف اصلی آن را در سه بخشِ مقابله نابسنده ویراست‌‌ها، عدم آشنایی عملی با شیوه مقابله علمی و خطاهای حروف‌‌نگاری و چاپی آشکار کند. این مقاله که با روش توصیفی – تحلیلی نوشته شده، به این نتایج دست یافته که مشکل بنیادین و اصلی تصحیحِ شهرام بهمنی روشی است. او نگاه درستی به امر تصحیح ندارد و در نتیجه نتوانسته ویراستی ارزشمند و دانشورانه ارائه دهد. اتکای مطلق بر یک نسخه، عدم استفاده پژوهشگرانه و انتقادی از چاپ‌‌های انتخابی، عدم اتخاذ شیوه یک‌‌دست و عدم اصلاح برخی خطاهای قطعی نسخه اساس از اصلی‌‌ترین عیوب این تصحیح از دیوان حافظ است.