بازاندیشی حقوق زن در اسلام با تأکید بر خوانش فتح‌الله گولن

نویسندگان

1 دانشجوی دوره دکتری علوم سیاسی، گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

2 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران(نویسنده مسئول).Ali.Davoudi@iau.ac.ir

3 گروه علوم سیاسی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
https://doi.org/10.82298/jpir.2026.1203417
چکیده

مقاله حاضر به روند بازاندیشی حقوق زنان در اسلام با تأکید بر اندیشه‌های فتح‌الله گولن متفکر اهل ترکیه می‌پردازد. ابتدا دو رویکرد کلان اسلام سنت‌گرا که مبتنی بر تفسیرهای دینی محافظه‌کارانه از جایگاه زن در شریعت اسلامی است، و اسلام نواندیش که به دنبال بازتفسیر مفاهیم اسلامی است، بررسی شده و سپس، اندیشه‌های فتح‌الله گولن به عنوان رویکردی میانه نسبت به حقوق زنان مورد تحلیل و نقد قرار گرفته است. پرسش اصلی این است که برداشت گولن از حقوق زنان چه تفاوتی با دو رویکرد سنتی و مدرنیستی دارد و تا چه حد این مدل می‌تواند برای حل چالش‌های موجود در جوامع اسلامی راهگشا باشد؟ مقاله حاضر از نوع توصیفی و تحلیلی است و به شیوه تحلیل مضمون داده‌ها مورد بررسی قرار گرفته‌اند. یافته‌ها نشان می‌دهد که گولن با ارائه قرائتی اعتدالی از اسلام، بر اهمیت آموزش زنان، نقش فعال آنان در جامعه، و تفکیک میان اصول ثابت دین و برداشت‌های تاریخی تأکید دارد. او در عین حال که از برخی ارزش‌های سنتی حمایت می‌کند، خواستار اصلاح در نگرش‌های رایج نسبت به زنان در جوامع اسلامی است. رویکرد گولن نه تنها راهی برای سازگاری ارزش‌های اسلامی با مفاهیم مدرن حقوق زنان ارائه می‌دهد، بلکه می‌تواند به کاهش تنش‌های میان سنت و مدرنیته در جوامع اسلامی کمک کند. این مقاله با بررسی این دیدگاه، امکان‌پذیری تحقق حقوق زنان در چارچوب اسلامی را از منظری نو بازخوانی می‌کند.