تحلیل معیار¬های صوری اشعار آوازی غلامحسینبنان در دو برنامه از گل¬های رنگارنگ رادیو ایران با تکیه بر تطبیق اوزان شعری با ردیف¬های آوازی عسکری فراهانی، کریمی و دوامی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران/ مرکز تحقیقات گردشگری، معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
2 استادیار، دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشکده آموزش عمومی، پزشکی افضلیپور، کرمان. ایران.
3 استادیار، دکتری پژوهش هنر، دانشکده موسیقی وهنر، واحد تهران (مرکز)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
4 استادیار، گروه معماری، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان ایران /مرکز تحقیقات گردشگری، معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.
doi
10.30486/PIA.2025.140311141198408چکیده
شعر، نخستین کار ذوقی- ادبی است و موسیقی آوازی از پیوند شعر با آواز حاصل میشود. برنامه «گلها»، یکی از نخستین برنامههای موسیقی ایرانی بود که بین سالهای 1335 تا 1357 از رادیوایران پخش میشد؛ ازاینرو، گنجینهای غنی از پیوند شعر و موسیقی محسوب میشود. با تشکیل انجمن موسیقی ملی، موسیقی ایرانی شیوههای اجرایی متنوعی به خود گرفت و غلامحسینبنان، ازجمله خوانندگانی بود که از سال 1321 خوانندگی در رادیو را آغاز کرد. پژوهش حاضر قصد دارد، به بررسی دو شعر آوازی بنان در برنامۀ «گلهای رنگارنگ» بپردازد؛ بدینگونه، پس از تجزیهوتحلیل صوری برنامهها ازجهت زمانی، دو شعر آوازی، ازجهت وزن، فنون و تکنیک آواز، زیباییشناسی، شیوۀ ارائۀ دستگاه و گوشه، مورد بررسی قرار میگیرد و بعد از منطبق نمودن وزن شعر با ردیفهای آوازی عسکری فراهانی، کریمی و دوامی با روش تحلیل محتوای صوتی و بهرهگیری از منابع کتابخانهای در پاسخ به این سوالات: چگونه اجرای موسیقی آوازی غلامحسینبنان توانسته است، مضامین احساسی شعر را در دستگاههای موسیقی ایرانی تشدید و تقویت کند؟ چرا غلامحسینبنان در برخی اجراها از قالبهای سنتی ردیف موسیقی ایرانی فاصله گرفته و این تغییرات چه تأثیری بر انتقال مفاهیم شعری و موسیقی داشتهاند؟ این نتیجه حاصل میشود: بنان، در بسیاری موارد با استفاده از تکنیکهای آواز و درک بالایی که از مفاهیم شعر داشت، دستگاهها و گوشههایی را انتخاب میکرد که بتوانند، حس و معنا را تقویت کنند و ازطرفی، کاملاً پایبند قالبهای ردیف موسیقی ایرانی نبوده است. امید است، این پژوهش بتواند، راهگشایی برای رونق بیشتر ساز و آواز ایرانی باشد.