تحلیل معیار¬های صوری اشعار آوازی غلامحسین‌بنان در دو برنامه از گل¬های رنگارنگ رادیو ایران با تکیه بر تطبیق اوزان شعری با ردیف¬های آوازی عسکری فراهانی، کریمی و دوامی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری پژوهش هنر، گروه هنر، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران/ مرکز تحقیقات گردشگری، معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 استادیار، دکترای زبان و ادبیات فارسی، دانشکده آموزش عمومی، پزشکی افضلی‌پور، کرمان. ایران.

3 استادیار، دکتری پژوهش هنر، دانشکده موسیقی وهنر، واحد تهران (مرکز)، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه معماری، دانشکده جامعه و رسانه، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان ایران /مرکز تحقیقات گردشگری، معماری و شهرسازی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

doi
10.30486/PIA.2025.140311141198408
چکیده

شعر، نخستین کار ذوقی- ادبی است و موسیقی آوازی از پیوند شعر با آواز حاصل می­شود. برنامه «گل‌ها»، یکی از نخستین برنامه­های موسیقی ایرانی بود که بین سال­های 1335 تا 1357 از رادیوایران پخش می­شد؛ ازاین‌رو، گنجینه­ای غنی از پیوند شعر و موسیقی محسوب می­شود. با تشکیل انجمن موسیقی ملی، موسیقی ایرانی شیوه­های اجرایی متنوعی به خود گرفت و غلامحسین‌بنان، ازجمله خوانندگانی بود که از سال 1321 خوانندگی در رادیو را آغاز کرد. پژوهش حاضر قصد دارد، به بررسی دو شعر آوازی بنان در برنامۀ «گل­های رنگارنگ» بپردازد؛ بدین­گونه، پس از تجزیه­وتحلیل صوری برنامه­ها ازجهت زمانی، دو شعر آوازی، ازجهت وزن، فنون و تکنیک آواز، زیبایی‌شناسی، شیوۀ ارائۀ دستگاه و گوشه، مورد بررسی قرار می­گیرد و بعد از منطبق نمودن وزن شعر با ردیف‌های آوازی عسکری فراهانی، کریمی و دوامی با روش تحلیل محتوای صوتی و بهره‌گیری از منابع کتابخانه­ای در پاسخ به این سوالات: چگونه اجرای موسیقی آوازی غلامحسین‌بنان توانسته است، مضامین احساسی شعر را در دستگاه‌های موسیقی ایرانی تشدید و تقویت کند؟ چرا غلامحسین‌بنان در برخی اجراها از قالب‌های سنتی ردیف موسیقی ایرانی فاصله گرفته و این تغییرات چه تأثیری بر انتقال مفاهیم شعری و موسیقی داشته‌اند؟ این نتیجه حاصل می­شود: بنان، در بسیاری موارد با استفاده از تکنیک­های آواز و درک بالایی که از مفاهیم شعر داشت، دستگاه­ها و گوشه­هایی را انتخاب می­کرد که بتوانند، حس و معنا را تقویت کنند و ازطرفی، کاملاً پای­بند قالب­های ردیف­ موسیقی ایرانی نبوده است. امید است، این پژوهش بتواند، راه‌گشایی برای رونق بیشتر ساز و آواز  ایرانی باشد.