فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

موسیقی تک‌دست مازندران، به‌عنوان یکی از گونه‌های شاخص موسیقی عامه‌پسند شمال ایران، ریشه در آیین‌های پهلوانی، سنت‌های جمعی و زبان بومی دارد و بخشی از حافظه و زیبایی‌شناسی فرهنگی این منطقه را شکل داده است. با ظهور رسانه‌های دیجیتال، این موسیقی وارد مرحله‌ای تازه شده است که در آن منطق پلتفرم‌ها، الگوریتم‌ها و بازار، نوعی نظم انضباطی نوین بر آن تحمیل کرده‌اند. پرسش اصلی این پژوهش آن است که موسیقی تک‌دست در گذار از بستر آیینی به فضای دیجیتال چگونه بازتعریف می‌شود و این فرایند از چه سازوکارهای قدرت ـ دانشی تبعیت می‌کند. این تحقیق با بهره‌گیری از چهارچوب نظری میشل‌فوکو ـ شامل مفاهیم گفتمان، قدرت انضباطی، میکروقدرت و زیست‌قدرت ـ کوشیده است، داده‌های گردآوری‌شده از مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با هنرمندان، مشاهده میدانی، تحلیل محتوای دیجیتال و بررسی آثار صوتی را با روش تحلیل گفتمان تحلیل کند. یافته‌ها نشان می‌دهد، موسیقی تک‌دست در میدان تقابل سنت و نوآوری، طرد نهادی و مشروعیت‌بخشی مردمی و فشار بازار و تجربه آیینی بازتعریف می‌شود؛ همچنین الگوریتم‌ها و اقتصاد توجه، هنرمندان را ناگزیر به انطباق با منطق دیده‌شدن و تولید مداوم کرده‌اند و در عین مقاومت، بداهه‌پردازی و تلفیق سبک‌ها، امکان تداوم هویت بومی و نوآوری را فراهم ساخته است؛ بنابراین موسیقی تک‌دست نه‌تنها یک ساختار موسیقایی، بلکه نمونه‌ای معنادار برای تحلیل رابطه‌ی فرهنگ، قدرت و فناوری در ایران معاصر است؛ عرصه‌ای که در آن هویت موسیقایی پیوسته بازآفرینی و بازتعریف می‌شود.