عوامل اجتماعی- اقتصادی اثرگذار بر موفقیت کشاورزی قراردادی در ایران
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
2 استادیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات، تهران، ایران.
3 دانشیار موسسه پژوهش های برنامه ریزی اقتصاد کشاورزی و توسعه روستایی
4 استادیار / موسسه پژوهشهای، برنامه ریزی، اقتصاد کشاورزی و توسعه کشاورزی
doi
10.30495/jaeer.2022.64464.10906چکیده
در دو دهه اخیر، در سراسر دنیا کشاورزی قراردادی به عنوان ابزای جهت استفاده کاراتر از منابع استفاده شده است اما این موضوع در کشور ما مورد غفلت قرار گرفته و فقط در چند محصول انگشت شمار به صورت محدود از کشاورزی قرادادی بهره برده شده است. با توجه به اهمیت کشاورزی قراردادی، در این پژوهش به بررسی مزایای کشاورزی قراردادی پرداخته و به منظور شناسایی عوامل اثرگذار بر موفقیت آن، به مطالعه کشت قرادادی گوجهفرنگی در استان کرمانشاه پرداخته شد. برای انجام این پژوهش به اسناد کتابخانهای مراجعه و اطلاعات مطالعه با انجام مصاحبه ساختار یافته با 280 کارشناسان شرکت پشتیبان و کشاورز (با استفاده از فرمول کوکران و نمونهگیری تصادفی ساده) طرف قرارداد جمعآوری شد و با روش تحلیل فرایند شبکه (ANP) به تجریه و تحلیل اطلاعات پرداخته شد. نتایج مطالعه نشان داد که کشاورزی قراردادی گوجهفرنگی در استان کرمانشاه منجر به 65 درصد افزایش در عمکلرد و 11 درصد کاهش در مصرف آب شده و کشاورزان همواره گوجه فرنگی را با قیمت بالاتر از قیمت بازار به شرکت پشتیبان فروختهاند. افزایش درآمد در هکتار با وزن 0.097 کلیدیترین عامل از منظر کشاورزان و متغیر کنترل قیمت مواد خام مورد نیاز شرکت با وزن 0.117 اصلیترین عامل موفقیت کشاورزی قراردادی در منطقه است. با توجه به نتایج مطالعه پیشنهاد میشود که کشت قراردادی در اولویتهای اجرایی دولت قرار گرفته و الزامات تشویقی برای توسعه آن در مناطق و محصولات مختلف در نظر گرفته شود. از جمله راهکارهای ترویج کشت قراردادی کمک به صادرات محصولات تولیدی شرکت پشتیبان است.