مولفه‌ها و شاخص‌های ارتقاء کیفیت پژوهش در نظام آموزش عالی ایران

نویسندگان

1 دکتری مدیریت آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

2 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد یادگار امام خمینی(ره)، استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب(نویسنده مسئول

3 استادیار دانشگاه آزاد اسلامی واحد دماوند استاد مدعو دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران جنوب

doi
چکیده

زمینه و هدف پژوهش: آموزش عالی به عنوان بالاترین سطح آموزشی جامعه نقشی اساسی در رشد و توسعه جامعه در ابعاد مختلف ایفا می کند. پژوهش حاضر بررسی مولفه ها و شاخص های ارتقاء کیفیت پژوهش در نظام آموزش عالی ایران است. روش ها: در این پژوهش از طرح آمیخته اکتشافی استفاده شد و داده‌ها طی دو مرحله کیفی و کمی جمع‌آوری شدند. جامعه آماری پژوهش متخصصان و اعضای هیئت علمی بودند که با استفاده از نمونه گیری هدفمند تعداد 12 نفر به صورت فردی تحت مصاحبه قرار گرفتند. سپس بر مبنای یافته‌ها، پرسشنامه طراحی شد و در مرحله کمی 311 نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای و تصادفی ساده از اعضای هیات علمی تمام وقت دانشگاههای دولتی و غیر دولتی شهر تهران انتخاب شدند. برای تحلیل داده‌ها در مرحله کیفی از تکنیک تحلیل موضوعی (تم) استفاده شد و به ‌منظور تحلیل داده‌های کمّی از مدل معادلات ساختاری با نرم‌افزار PLS استفاده شد. یافته ها: طبق نتایج 13 مقوله اصلی، 30 مقوله میانی، 170خرده مقوله ایجاد شده اند. ابعاد و مولفه‌های ارتقاء کیفیت پژوهش در نظام آموزش عالی ایران شامل؛ نظارت سازمانی، تجهیزات فیزیکی، پژوهشگران متخصص، منابع به روز، اهداف روشن، حمایت سازمانی، کاربردی بودن پژوهش و ارتقاء مراکز آموزشی است و شاخص‌های ارتقاء پژوهش شامل؛ تربیت پژوهشگر، جلوگیری از سرقت علمی، اصلاح قوانین دانشگاه، رعایت عدالت و توجه به نیازها می‌باشد. نتیجه گیری: در شرایط کنونی چالش های بسیاری در زمینه کیفیت پژوهش در کشور وجود دارد جهت دستیابی به کیفیت پژوهش مولفه‌‎های و شاخص ارتقای کیفیت پژوهشی باید مورد توجه قرار گیرند. دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی برای برآوردن تقاضای جامعه برای پیشرفت و توسعه، باید برنامه‌های کیفیت پژوهش را در مقیاس وسیع‌تری سازمان دهند. با توجه به اینکه در سال‌های اخیر، در جامعة ما آموزش عالی به کمیت توجه نموده و سیر نزولی شاخص‌های کیفی پژوهش‌های آن مشخص می‌باشد، با در نظر گرفتن مسائل درونی و برونی فراروی سیستم آموزش عالی، مسئلة کاهش کیفیت و لزوم توجه به آن باید از نگرانی‌های جدی جامعه به حساب آید. برای اصلاح و بهبود نظام کیفیت پژوهش آموزش عالی، نیاز به بازاندیشی و بازسازی در کارکردها و برنامه‌های کیفیت آموزش عالی و استفاده از نگرش سیستمی در تحلیل دانشگاهی، با نظر به تعهد و مسئولیت‌پذیری همة مسئولان می باشد.