فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از اختلافات بارز میان اسلام و مسیحیت، مصداق فارقلیط مذکور در انجیل یوحنا است که مفسران مسیحی آن را «روح‌القدس» و مفسران مسلمان آن را «احمد» می‌دانند. تا کنون آثار فراوانی در این باره نوشته شده که به‌گونه‌ای سلبی قائل به تطابق فارقلیط تنها با یکی از این دو وجود مقدس بوده‌اند. هدف از این پژوهش توصیفی تحلیلی تبیین این حقیقت است که در سنت و عرفان اسلامی روح‌القدس جزو ارواح‌القدس، و با آن‌ها یکی است؛ ازهمین‌رو، روح‌القدس و احمد یک وجود واحد هستند. برای این منظور، در مرحله‌ی نخست با مقایسه‌ی ماهیت و کارکردهای روح‌القدس در سنت و عرفان مسیحی و اسلامی و تبیین اشتراکات فراوان آن‌ها، نشان داده‌ شده است که روح‌القدس موجود در مسیحت و اسلام یکی است؛ سپس با معرفی «ارواح‌القدس» شامل «حقیقت محمدی، خلق اول، روح‌القدس، نور و روح پیامبر اسلام، و مظاهر آن‌ها (یعنی پیامبران و ائمه علیهم السلام)»؛ نشان داده‌ایم که همه‌ی ارواح‌القدس در عین برخورداری از مراتب و تجلی‌های گوناگون، دارای ذات واحد هستند. بنابراین اگر فارقلیط را روح‌القدس بدانیم، او را احمد نیز دانسته‌ایم؛ و اگر فارقلیط را احمد بدانیم، او را روح‌القدس نیز دانسته‌ایم.