بررسی جایگاه وجودی و معرفتی عقل فعال در فلسفه مشاء و مقایسه آن با حکمت متعالیه
نویسندگان
doi
چکیده
عقل به عنوان یک ابزار شناختی در عرصة دینداری اسلامی از اهمیت زیادی برخوردار است. در مقاله پیش رو به «بررسی جایگاه وجودشناسی و معرفتشناسی عقل فعال در فلسفه مشاء و مقایسه آن با حکمت متعالیه» میپردازیم. عقل فعال یکی از مراتب نفس انسان است که برای بار اول در آثار ارسطو به آن پرداخته شد. در بین شارحان ارسطو هم نظرات مختلفی درمورد عقل فعال وجود دارد که مهمترین این نظریات را در فلسفه مشاء، و در آثار فارابی و ابنسینا، میتوان یافت. آنان عقل فعال را به عنوان عقل دهم در سلسله عقول طولی میدانند و معتقدند که این عقل موجب ایجاد نفوس بشری و خارجکننده آنها از قوه به فعل است. اما ملاصدرا نظر دیگری دارد. به گونهای که در فلسفه صدرایی با نظری کاملتر روبرو هستیم و آن هم تنها اتصال نیست بلکه اتحاد نفس با عقل فعال است. در این مقاله مفهوم عقل و عقل فعال از منظر فلاسفه مشایی و صدرایی و همچنین اشتراکات و اختلافات این دو فلسفه درمورد عقل فعال را بررسی میکنیم.
