تبیین علّی مهارت اجتماعی فرزندان بر اساس سرمایه اقتصادی با توجه به نقش واسطه‌ای سرمایه اجتماعی خانواده در بین والدین دانش آموزان مقطع ابتدایی شهر یزد

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد یزد، یزد، ایران.

2 دانشجوی کارشناسی ارشدآموزش و بهسازی منابع انسانی، دانشکده علوم انسانی، ‏موسسه آموزش عالی امام جواد (ع)‏، یزد، ایران.‏

3 دانشجوی دکتری روان‌شناسی تربیتی، دانشکده روان‌شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شیراز ، شیراز ، ایران.

4 کارشناسی ارشد مشاوره مدرسه، گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد اردکان، یزد، ایران

5 کارشناسی ارشد مشاوره خانواده ، گروه مشاوره ، دانشگاه اصفهان ، اصفهان ، ایران

doi
چکیده

افرادی که فرصت‌های اجتماعی شدن با دیگران را کمتر تجربه می‌کنند، مهارت‌های اجتماعی کمتری دارند و با شکست در اجتماعی شدن از تعاملات اجتماعی نیز اجتناب می‌کنند. خانواده در فراهم آوردن فرصت‌های اجتماعی شدن و شکل‌گیری مهارت اجتماعی در فرزندان نقش بسیار مهمی دارند، ازاین‌رو هدف پژوهش حاضر تبیین علّی مهارت اجتماعی فرزندان بر اساس سرمایه اقتصادی با توجه به نقش واسطه‌ای سرمایه اجتماعی خانواده بود. روش پژوهش از نوع توصیفی –همبستگی است. جامعه آماری والدین دانش آموزان مقطع ابتدایی مدارس دولتی شهر یزد در سال تحصیلی 1399-1400 بودند. حجم نمونه بنا بر نظر کلاین (2015) مبنی بر انتخاب حجم نمونه بر اساس ملاک 5/2 تا 5 برابر تعداد گویه ها، 500 نفر در نظر گرفته شد. روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای بود که درنهایت از این تعداد 419 نفر پرسشنامه‌ها را تکمیل کردند. ‎ ابزار پژوهش شامل پرسشنامه‌های مهارت‌های اجتماعی گرشام و الیوت (1990)، سرمایه اجتماعی خانواده اکبری (1393) و پرسشنامه محقق ساخته سرمایه اقتصادی بود. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از نرم‌افزار spss نسخه 23 و همچنین جهت انجام معادلات ساختاری از نرم‌افزار AMOS استفاده شد. یافته‌های پژوهش نشان داد تأثیر مستقیم سرمایه اقتصادی بر مهارت اجتماعی (015/0= p؛ 25/0-=β) به‌صورت منفی معنی‌دار است و سرمایه اقتصادی به‌طور مثبت و مستقیم پیش‌بینی کننده سرمایه اجتماعی خانواده (002/0= p؛ 55/0=β) است. سرمایه اجتماعی خانواده به‌طور مستقیم پیش‌بینی کننده مهارت اجتماعی فرزندان (002/0= p؛ 67/0=β) است. یافته‌ها نشان داد تأثیر غیرمستقیم سرمایه اقتصادی بر مهارت اجتماعی فرزندان به‌واسطه سرمایه اجتماعی خانواده (002/0= p؛ 37/0=β) معنی‌دار است و با توجه به شاخص شمول واریانس (100%=VAF) این نقش میانجی‌گری کامل است. شاخص‌های برازش محاسبه‌شده در دامنه قابل قبولی قرار دارند (95/0 NFI=‎، 049/0 RMSEA= ‎ ‎ ). در مدل پژوهش حاضر ضریب تبیین مهارت اجتماعی (33/0=R2) و سرمایه اجتماعی (30/0=R2) است. بر اساس نتایج پژوهش حاضر می‌توان نتیجه گرفت که سرمایه اقتصادی به‌تنهایی نقش مثبتی در مهارت اجتماعی فرزندان ندارد و این سرمایه وقتی با سرمایه اجتماعی خانواده همراه می‌شود می‌تواند منجر به مهارت اجتماعی در فرزندان گردد.