فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی برنج به عنوان یک محصول استراتژیک به فلزات سمی، مخاطرات جدی برای سلامت عمومی به همراه دارد. این مطالعه با هدف پایش غلظت فلزات سنگین سرب (Pb)، جیوه (Hg) و کادمیوم (Cd) در برنج‌های داخلی (استان فارس) و وارداتی (هند، پاکستان و تایلند) و ارزیابی ریسک تجمعی سلامت مصرف‌کنندگان انجام شد. در این مطالعه توصیفی-تحلیلی، ۵۵ نمونه برنج از تیر تا مهر سال 1404 از بازار استان فارس جمع‌آوری و غلظت برخی فلزات با روش طیف‌سنجی جذب اتمی (AAS) اندازه‌گیری شد. شاخص‌های خطر غیرسرطانی (HQ)، ریسک تجمعی (TTHQ) و ریسک سرطان‌زایی مادام‌العمر (ILCR) بر اساس استانداردهای USEPA محاسبه گردید. نتایج نشان داد که میانگین غلظت سرب )80/0 میلی‌گرم/کیلوگرم( و جیوه )79/0 میلی‌گرم/کیلوگرم( در برنج هندی به ترتیب ۴ و ۸ برابر حد مجاز کدکس بود. برنج پاکستانی با میانگین 18/0 میلی‌گرم/کیلوگرم تنها نمونه‌ای بود که از آستانه مجاز کادمیوم عبور کرد. شاخص ریسک تجمعی (TTHQ) برای برنج هندی 62/4 برآورد شد که نشان‌دهنده ریسک بالای سلامت است. همچنین شاخص ILCR برای سرب در برنج هندی 4- 10 ×4/2 بود که فراتر از حد بحرانی قرار داشت. در مقابل، برنج ایرانی (استان فارس) در تمامی فاکتورها انطباق ۱۰۰ درصدی با استانداردهای بین‌المللی نشان داد. برنج‌های وارداتی از جنوب آسیا به دلیل تجمع بالای فلزات سمی، دارای پتانسیل بالای ریسک سرطان‌زایی و غیرسرطانی هستند. در حالی که برنج داخلی از ضریب ایمنی بالایی در مقطع زمانی آزمایش برخوردار است، برقراری سیستم‌های قرنطینه سخت‌گیرانه و بازنگری در استانداردهای واردات برنج برای حفظ سلامت عمومی ضروری است.