درسهایی از تجربه اصلاحات ساختاری نظام بودجهریزی ترکیه: موانع استقرار بودجهریزی مبتنیبر عملکرد براساس مدلسازی ساختاری تفسیری
نویسندگان
1 دانشیار گروه مهندسی صنایع، دانشکده صنایع و فناوریهای معدنی، دانشگاه صنعتی ارومیه، ارومیه، ایران؛
doi
10.22034/mr.2024.16359.5715چکیده
یکی از راهبردهای اساسی سیاستگذاران ارشد و مجلس شورای اسلامی بهمنظور افزایش کارایی، اثربخشی منابع عمومی و رفع ناترازیها، اصلاح ساختاری نظام بودجهریزی کشورمان از ابعاد فنی و حقوقی است. در این مسیر، دستیابی به نتایج مطلوب و بهینه و اجتناب از آزمون و خطا، به مطالعه تجربیات سایر کشورهای مشابه مثل ترکیه و درسآموزی سیاستی از مدیریت تحول نظام بودجهریزی نیازمند است. ترکیه با نظام بودجهریزی پویا طی یک قرن گذشته تحولات و اصلاحات مستمری را تجربه کرده است. این کشور از سال 2003 بهعنوان نقطه عطف، با تصویب قانون مدیریت و نظارت مالیه عمومی، با اتخاذ سیستم بودجهریزی مبتنیبر عملکرد بهعنوان سیستم بودجهریزی رسمی، فصل نوینی از اصلاحات ساختاری شامل ابعاد فنی، حقوقی و اجرایی را آغاز کرده است. هدف اصلی این پژوهش ترکیبی، ابتدا مطالعه حکمرانی و سیر تحولات نظام بودجهریزی بهصورت اسنادی و سپس شناسایی و سطحبندی موانع استقرار بودجهریزی مبتنیبر عملکرد در مدیریت بودجه دولت مرکزی براساس روش مدلسازی ساختاری تفسیری و ارائه درسهایی برای قانونگذاران و سیاستگذاران کشورمان است. مطالعه سیر تحولات سیستم بودجهریزی دولت مرکزی ترکیه گویای پویایی سیستم و اصلاح مستمر آن با تغییر شرایط اقتصادی، اجتماعی و سیاسی است. همچنین مرور حکمرانی مدیریت مالیه این کشور حاکی از آن است که علاوه بر قانون اساسی، قانون مدیریت و نظارت مالیه عمومی نقش مؤثری در شفافیت، پاسخگویی، افزایش کارایی و اثربخشی مدیریت مالیه عمومی این کشور دارد. در بخش کمی پژوهش نیز، یافتههای مدلسازی نهایی نشان میدهد مؤلفه «ابهام و کمبود دانش فنی سیاستگذار» عمدهترین مانع استقرار بودجهریزی مبتنیبر عملکرد در ترکیه بوده است. همچنین در بین یازده مؤلفه شناسایی شده، متغیر «کمبود کارشناسان و متخصصان» بهعنوان وابستهترین مانع، سطحبندی شده است.
