پهنه بندی و منشایابی فلزات سنگین در خاکهای مناطق صنعتی با استفاده از روشهای زمینشیمیایی و GIS (مطالعه موردی: منطقه گیلاوند)
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، واحد دماوند، دانشگاه آزاد اسلامی، دماوند، ایران
2 دانشجوی دکتری علوم و مهندسی محیط زیست
3 دانشگاه آزاد اسلامی
doi
10.71834/gisrs.2024.1192602چکیده
آلودگی خاک به فلزات سنگین از چالشهای مهم زیستمحیطی است که از فعالیتهای انسانی مانند صنایع، کشاورزی، حمل و نقل ناشی میشود. هدف از این پژوهش منشایابی فلزات سنگین در خاکهای مناطق صنعتی بود که در آن به ارزیابی آلودگی خاک منطقه گیلاوند توسط فلزات سنگین کروم، نیکل و کادمیوم پرداخته شد. شاخصهای غنیشدگی ( EF )، ضریب آلودگی ( PI ) و شاخص زمینانباشتگی ( Igeo ) برای تحلیل 10 نقطه نمونهبرداری استفاده شدند. سپس توزیع مکانی فلزات سنگین با کمک GIS درونیابی شد. نتایج شاخص EF نشان داد که کادمیوم با مقادیر 8.2 تا 9.4 بیشترین غنیشدگی را دارد، در حالی که کروم و نیکل در محدوده 3.5 تا 8.1 و 2.7 تا 6.5 قرار گرفتند. شاخص PI نیز آلودگی شدید تا بسیار شدید را برای کادمیوم در نقاط 1، 4 و 5 ( مقادیر 4.5 تا 4.9) تأیید کرد. شاخص Igeo بالاترین آلودگی را برای کادمیوم در نقاط 4 و 9 ( 3.7 و 3.6) نشان داد. تحلیل GIS توزیع مکانی آلودگی را مشخص کرد و مناطق بحرانی را شناسایی نمود. این نتایج تأثیر مستقیم فعالیتهای صنعتی، بهویژه کارگاههای آبکاری فلزات، را بر افزایش آلودگی خاک نشان داد. پیشنهادات شامل محدودسازی فعالیتهای آلاینده، استفاده از فناوریهای تصفیه نوین و ایجاد کمربند سبز برای کاهش آلودگی است. یافتهها میتوانند در مدیریت زیستمحیطی و کاهش آلودگی خاک منطقه مؤثر باشند .