پایش منابع آلاینده آب دریاچهها با استفاده از تکنیک سنجش از دور (مطالعه موردی: دریاچه زریبار)
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی آب،کشاورزی، بوعلی سینا، همدان و ایران.
2 علوم و مهندسی آب،کشاورزی، بوعلی سینا، همدان و ایران
doi
10.71834/gisrs.2025.1200723چکیده
رشد جمعیت و تخلیه فاضلابهای مختلف باعث افزایش آلودگی منابع آبی، بهویژه آبهای سطحی، شده است که این امر منجر به رشد جلبکها، کاهش اکسیژن محلول و افت کیفیت آب میشود. بهدلیل هزینهبر و زمانبر بودن روشهای میدانی، فناوری سنجشازدور بهعنوان روشی کارآمد برای پایش کیفیت آب مورد استفاده قرار میگیرد. در این مطالعه، از تصاویر ماهوارهای سنتینل- ۲ برای بررسی کیفیت آب دریاچه زریبار و شناسایی منابع آلاینده استفاده شد. ابتدا با اعمال شاخص NDWI ، پیکره آبی از سایر عوارض جدا گردید و سپس شاخص NDCI برای برآورد غلظت کلروفیل-آ بهکار رفت که دقت آن با دادههای زمینی R²=0.90 و RMSE=0.07 ارزیابی شد. همچنین، با استفاده از الگوریتم یادگیریماشین جنگل تصادفی، کاربری اراضی منطقه در پنج کلاس جنگل، پیکره آبی، مناطق شهری، کشاورزی و ترکیب جنگل و مرتع طبقهبندی شد که دقت کلی 04/92 درصد و ضریب کاپا 78/88 درصد را نشان داد. نتایج حاکی از آن بود که نواحی ساحلی دریاچه بهدلیل ورود آبراهههای آلوده، بیشترین میزان آلودگی را دارند، درحالیکه چشمههای کف دریاچه موجب کاهش آلودگی در مرکز آن شدهاند. همچنین، قسمت شرقی دریاچه بهعلت مجاورت با اراضی کشاورزی، تخلیه فاضلاب شهری و فعالیتهای تفریحی آلودهتر از سایر بخشها بود. یافتهها نشان داد که استفاده از تصاویر سنتینل- ۲ و الگوریتمهای یادگیریماشین، روشی مؤثر و مقرونبهصرفه برای ارزیابی کیفیت منابع آبی است که امکان پایش سریع و دقیق شاخصهای کیفی را فراهم کرده و به مدیریت بهتر منابع آبی و کاهش آلودگی کمک میکند .