بررسی کاربرد هوش مصنوعی جغرافیایی (GeoAI) در مدیریت و برنامه‌ریزی شهری

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی گروه مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی واحد سمنان

doi
https://doi.org/10.71834/gisrs.2025.1200966
چکیده

این مقاله به بررسی جامع کاربرد هوش مصنوعی جغرافیایی (GeoAI) در حوزه مدیریت و برنامه‌ریزی شهری می‌پردازد. با رشد روزافزون داده‌های مکانی و افزایش نیاز به تحلیل‌های دقیق در فرآیندهای شهری، فناوری GeoAI با تلفیق الگوریتم‌های یادگیری ماشین، تحلیل‌های پیشرفته و تجسم سه‌بعدی، نقش مهمی در شناسایی الگوهای پیچیده و پیش‌بینی روندهای رشد و تغییر کاربری مناطق ایفا می‌کند. در این مطالعه، ابتدا مفاهیم پایه‌ای و چارچوب نظری GeoAI تشریح شده و سپس کاربردهای عملی آن در بهبود سیستم‌های حمل و نقل، کاهش تراکم ترافیکی، شناسایی نقاط پرتردد و مدیریت بحران در شهرهای بزرگ مورد بررسی قرار گرفته است. استفاده از GeoAI با ترکیب داده‌های حاصل از سنجش از دور، حسگرهای اینترنت اشیا و نقشه‌های دیجیتال، به مدیران شهری این امکان را می‌دهد تا با دسترسی به اطلاعات به‌روز و دقیق، تصمیمات استراتژیک در راستای توسعه پایدار را اتخاذ نمایند. این فناوری با تحلیل همزمان داده‌های فضایی و توصیفی، نقاط ضعف و قوت سیستم‌های موجود را شناسایی و راهکارهای بهینه جهت برنامه‌ریزی و مدیریت منابع شهری ارائه می‌دهد. علاوه بر این، به‌کارگیری GeoAI موجب کاهش هزینه‌های اجرایی، افزایش کارایی در تخصیص منابع و بهبود کیفیت خدمات شهری می‌شود. نتایج به‌دست آمده نشان می‌دهد که استفاده از هوش مصنوعی جغرافیایی به عنوان ابزاری تحول‌آفرین در برنامه‌ریزی شهری، می‌تواند نقش بسزایی در ایجاد شهرهای هوشمند، پویاتر و پایدار داشته باشد. مقاله علاوه بر ارائه چارچوب مفهومی، پیشنهاداتی جهت توسعه بیشتر فناوری‌های مرتبط و ادغام آن‌ها با سیستم‌های مدیریت شهری ارائه نموده و افق‌های جدیدی را در بهبود عملکرد شهری ترسیم می‌کند.