پهنه بندی خطر زمین لغزش با استفاده از فرایند تحلیل شبکه ANP و شبکه مصنوعی ANN در محیط GIS ( مطالعه موردی : حوضه آبخیز رودخانه رودبال

نویسندگان

1 استادیار داشگاه آزاد اسلامی واحد لارستان

2 کارشناس ارشد جغرافیای طبیعی ودبیردبیرستانهای لار،لارستان،ایران

doi
https://doi.org/10.71834/gisrs.2025.4011247
چکیده

زمین لغزش از معمول‌ترین مخاطرات زمین شناختی در جهان است که همواره باعث تلفات جانی و آسیب‌های مالی زیاد می گردد. شناسایی مناطق مستعد وقوع زمین لغزش از طریق پهنه‌بندی توان خطر با مدل‌های تجربی مناسب، یکی از اقدامات اولیه در کاهش خسارات احتمالی و مدیریت خطر است. حوضه رودبال که در شهرستان داراب در استان فارس واقع شده به دلیل موقعیت جغرافیایی و ویژگیهای طبیعی آن یکی از مناطق تقریبا مستعد کشور نسبت به وقوع زمین لغزش و سایر پدیده های مرتبط با لغزش دامنه ها می‌باشد. ما در این پژوهش با استفاده از روش شبکه عصبی، مدل‌های AHP ،ANP و منطق فازی با عملگرهای OR، And،Sum، Product و گاما به ارزیابی خطر زمین لغزش در حوضه رودبال داراب پرداختیم. مجموعاً 9 معیار اصلی مرتبط با وقوع پدیده زمین لغزش از جمله لیتولوژی، فاصله ازگسل، شیب، جهت شیب، باش، فاصله ازجاده، ارتفاع، فاصله از آبراهه و کاربری اراضی مورد تحلیل قرارگرفت. این معیارها به عنوان نقشه های عامل، هر کدام جداگانه کلاس بندی شده و از روش های آماری ارزش گذاری شدند. نقشه نهایی تولید شده برای پهنه‌بندی خطر زمین لغزش در حوضه نشان داد که مجموعاً حدود 70 درصد از حوضه در معرض خطر خیلی زیاد و زیاد زمین لغزش قرار دارد. همچنین زمین لغزه های موجود از طریق مشاهده زمینی، به عنوان شاهد زمینی(مرجع خطر) نقشه‌بندی شد که انطباق پذیری بالایی با روش مورد استفاده شبکه عصبی و تلفیق منطق فازی با عملگر 3/0 و ANP نشان داد.