تحلیل مکانی اثر ویژگی‌های اقلیمی شهری بر کیفیت هوای داخلی ساختمان‌های انرژی صفر با استفاده از GIS، داده‌های سنجش از دور و مدل‌سازی در نرم‌افزار DesignBuilder مطالعه موردی: محله جانبازان، شهر سمنان

نویسندگان

1 استاد تمام گروه جغرافیا ، واحد سمنان دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

2 گروه جغرافیا، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد سمنان، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، سمنان، ایران

doi
https://doi.org/10.71834/gisrs.2025.1221289
چکیده

گسترش شهرنشینی و توسعه ساختمان‌های متراکم در اقلیم‌های گرم و خشک ایران موجب افزایش مصرف انرژی و افت کیفیت هوای داخلی شده است. ساختمان‌های انرژی صفر به‌عنوان یکی از راهکارهای نوین در معماری پایدار، با هدف کاهش اتلاف انرژی و ارتقای کیفیت زیست‌محیطی طراحی می‌شوند. این پژوهش با هدف تحلیل اثر ویژگی‌های اقلیمی شهری بر کیفیت هوای داخلی ساختمان‌های انرژی صفر، از ترکیب مدل‌سازی عددی و تحلیل مکانی بهره گرفته است. در این مطالعه، داده‌های ماهواره‌ای Landsat 8 و Sentinel-5P برای استخراج دمای سطح زمین (LST)، تابش خورشیدی و غلظت آلاینده‌های NO₂ و PM₂.₅ پردازش و در محیط GIS تلفیق شدند. سپس داده‌های اقلیمی و ساختمانی محله جانبازان شهر سمنان به نرم‌افزار DesignBuilder وارد گردید تا پارامترهای دما، رطوبت نسبی، نرخ تهویه و غلظت CO₂ در ساختمان‌های انرژی صفر شبیه‌سازی شود. نتایج نشان داد که در مناطق با دمای سطحی بالاتر و تراکم ساختمانی بیشتر، میانگین دمای داخلی و غلظت CO₂ افزایش یافته و تهویه طبیعی کاهش می‌یابد. همبستگی مثبت میان تابش خورشیدی و دمای داخلی نشان می‌دهد که ویژگی‌های اقلیمی شهری نقش تعیین‌کننده‌ای در عملکرد حرارتی ساختمان‌های انرژی صفر دارند. ادغام داده‌های سنجش از دور، GIS و مدل‌سازی انرژی در DesignBuilder، رویکردی کارآمد برای برنامه‌ریزی اقلیم‌محور شهری و ارتقای کیفیت هوای داخلی در مناطق گرم و خشک فراهم می‌سازد.