بررسی تغییرات جزایر حرارتی سطحی با استفاده از شاخص‌های پوشش گیاهی (مطالعه موردی: شهرستان سرپل‌ذهاب)

نویسندگان

1 استادیار دانشکده جغرافیا و علوم محیطی دانشگاه حکیم سبزواری

doi
10.30495/girs.2023.1967287.2005
چکیده

تحقیق حاضر به منظور اندازه‌گیری تغییرات جزایر گرمایی سطحی شهری در 3 مقطع زمانی 1984، 1998 و 2016 با استفاده از شاخص‌های پوشش گیاهی، شاخص ساخت و ساز شهری و شاخص دمای سطح زمین انجام شده است. بدین منظور پس از تعیین حدود منطقه، مراحل پیش‌پردازش شامل تصحیحات رادیومتریک و اتمسفری تصاویر، چینش باندها، موزاییک و برش تصاویر بر اساس محدوده مطالعاتی بر روی تصاویر سنجنده TM و ETM+ لندست 8 صورت گرفت. سپس شاخص‌هایNDVI، SAVI و NDBI بر روی تصاویر اعمال شد و از طریق تفاضل تصاویر، مبادرت به پایش زمانی و مکانی پوشش گیاهی گردید و تغییرات در قالب سه نوع کاهشی، افزایشی و بدون تغییر مورد بررسی قرار گرفت. همچنین جهت محاسبه شاخص (LST) از باندهای حرارتی 10 و 11 لندست 8 و باند 6 لندست 5 استفاده شد.نتایج نشان دادکه دو شاخص NDVI و SAVI روند کاهشی داشته‌اند ولی شاخص NDBI روند افزایشی داشته است. بطوری که میزان تغییرات در بازه اول از 77 درصد به 63 درصد در شاخص SAVIودر شاخص NDVI از 45 درصد به 41 درصد کاهش پیدا کرده در حالی که شاخص NDBI در بازه اول 51 درصد بوده و در بازده دوم به 57 درصد افزیش پیدا کرده است. در همین بازه، شاخص LST روندی ناهمگون داشته ولی به نظر می رسد توزیع این شاخص از حالت گسترده به حالت لکه ای تغییر یافته است بدین معنی که امواج حرارتی در آینده بصورت موضعی در مناطقی از شهر که دچار مشکل تهویه هستند رخ داده و می تواند کیفیت زندگی را کاهش داده و زمینه برای بیماری های مرتبط را فراهم سازد. بنابراین مناطق ساخته شده شهری موجب تشدید جزایر شهری و تراکم پوشش گیاهی باعث تعدیل جزایر حرارتی شهری گردیده است.