ارزيابی تاثير مدل¬ رقومی ارتفاع، روش زمين آمار و شاخص¬های گياهی در برآورد فرسايش خاک (مطالعه موردی: آبخيز ريمله)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد، گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشگاه تهران، ایران.

2 دانش‌آموخته دکتری، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.

3 دانشیار گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه گلستان، گرگان، ایران

4 دانشجوی کارشناسی ارشد سیستم اطلاعات جغرافیایی، گروه مهندسی نقشه برداری، دانشکده فنی، موسسه غیرانتفاعی لامعی گرگانی، گرگان، ایران

doi
https://doi.org/10.82447/girs.2025.1118598
چکیده

فرسايش خاک از معضلات مهم آبخيزهاي کشور است و به عنوان يکي از مهمترين موانع دست­يابي به توسعه پايدار کشاورزي و منابع طبيعي به‌شمار می‌رود. دقت بالای پارامترهای ورودی مدل RUSLE موجب تخمین دقیق‌تر هدررفت و فرسایش خاک می‌شود. در این مطالعه، ضمن تلفیق مدل RUSLE با سنجش از دور ( RS ) و سامانه اطلاعات جغرافیایی ( GIS )، پارامترهای فرسایندگی باران ( R )، پوشش گياهي ( C ) و طول و درجه شيب ( LS ) با روش‌های مختلف تهیه شدند. بدین ترتیب، عامل فرسایندگی باران بر اساس داده‌های 25 ساله، 13 ایستگاه باران‌سنجی و روش‌های کریجینگ معمولی، ساده و عام بدست آمد. عامل پوشش گیاهی نیز بر مبنای شاخص‌های‌ NDVI ، IPVI و NDBI با استفاده از تصاویر ماهواره لندست 8 تولید شدند. عامل طول و درجه شیب نیز بر اساس مدل رقومی ارتفاع ماهواره SRTM با قدرت تفکیک‌های 30 و 90 متر و مجموعه NED با قدرت تفکیک 10 متر تهیه شد. در نهایت با 9 ترکیب میزان فرسایش و بار رسوبی با مدل RUSLE در حوضه برآورد شد. نتایج نشان داد که میانگین هدر رفت خاک، ترکیب شاخص گیاهی NDBI ، طول و درجه شیب حاصل از مدل رقومی ارتفاع NED با قدرت تفکیک 10 متر و عامل فرسایندگی باران حاصل از روش درون‌یابی کریجینگ ساده برابر با 84/16 (تن در سال) می‌باشد و در مقایسه با رسوب مشاهده‌ای (5/16 تن در سال) به عنوان ترکيب مناسب انتخاب شد. بر این اساس شاخص NDBI در ترکيب با ساير عوامل نسبت به شاخص NDVI کارايي بیشتری در تهیه فاکتور پوشش گياهي مدل RUSLE دارد.