بررسی نقش تغییرکاربری - پوشش زمین در تغییرات دمای حوزه آبخیز خرسان

نویسندگان

1 دانشیار، گروه علوم ومهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان ، اردکان ، ایران

2 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ، ساری ، ایران

3 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان،اردکان، ایران

doi
https://doi.org/10.82447/girs.2025.1183247
چکیده

پژوهش حاضر به بررسی تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی طی یک دوره آماری با انتخاب چهار سال 2010، 2014، 2018 و 2022 در حوزه آبخیز خرسان پرداخته‌شده است تا با استفاده از تغییرات موجود نقش کاربری اراضی در نوسانات دمایی و جزایر حرارتی مشخص گردد. برای این منظور نقشه­های کاربری اراضی، شاخص پوشش گیاهی و دمای سطح زمین (LST) با استفاده از تصاویر لندست 8-7 با دقت مکانی 30 متر در محیط گوگل ارث‌انجین محاسبه شدند سپس برای صحت­سنجی و نقشه­های به‌دست‌آمده از ضریب کاپا استفاده گردید؛ همچنین برای تعیین ارتباط بین هریک نقشه­های کاربری اراضی و پوشش گیاهی از ضریب همبستگی پیرسون نیز بهره گرفته شد. نتایج تغییرات کاربری اراضی نشان داد که اراضی مرتعی با 8/46 درصد بیشترین مساحت را دارد و اراضی بایر و منابع آب به ترتیب 2/2 و 4/4 درصد کمترین درصد را داشتند؛ نتایج صحت­سنجی با ضریب کاپا نشان داد که این نقشه­ها با دقت 87/0 و 5/0 درصد تهیه شدند، نتایج شاخص NDVI نشان داد که دو مقدار 74/0 و 49/0- به ترتیب حداکثر و حداقل مقدار شاخص طی دوره تعیین‌شده هستند. همچنین مقادیر شاخص LST نیز نشان داد مقادیر حداکثر دما در سال­های 2018 که شدت دمایی نسبت به سه سال دیگر کمتر بوده است و سال 2022 به ترتیب 98/32 و 22/45 درجه سانتی­گراد اندازه­گیری شده است. با بررسی همبستگی بین کاربری اراضی و دما با سطح اطمینان (Pvalue<0.05) مشخص شد که بیشترین ارتباط را اراضی زراعی با مقدار 724/0 دارد و کمترین آن را اراضی بایر و لخت برابر یا 305/0 در سال 2014 داشته است