بررسی نقش تغییرکاربری - پوشش زمین در تغییرات دمای حوزه آبخیز خرسان
نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم ومهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان ، اردکان ، ایران
2 دکتری علوم و مهندسی آبخیزداری، گروه علوم و مهندسی آبخیزداری، دانشکده منابع طبیعی ، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری ، ساری ، ایران
3 کارشناسی ارشد علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان،اردکان، ایران
doi
https://doi.org/10.82447/girs.2025.1183247چکیده
پژوهش حاضر به بررسی تغییرات کاربری اراضی و پوشش گیاهی طی یک دوره آماری با انتخاب چهار سال 2010، 2014، 2018 و 2022 در حوزه آبخیز خرسان پرداختهشده است تا با استفاده از تغییرات موجود نقش کاربری اراضی در نوسانات دمایی و جزایر حرارتی مشخص گردد. برای این منظور نقشههای کاربری اراضی، شاخص پوشش گیاهی و دمای سطح زمین (LST) با استفاده از تصاویر لندست 8-7 با دقت مکانی 30 متر در محیط گوگل ارثانجین محاسبه شدند سپس برای صحتسنجی و نقشههای بهدستآمده از ضریب کاپا استفاده گردید؛ همچنین برای تعیین ارتباط بین هریک نقشههای کاربری اراضی و پوشش گیاهی از ضریب همبستگی پیرسون نیز بهره گرفته شد. نتایج تغییرات کاربری اراضی نشان داد که اراضی مرتعی با 8/46 درصد بیشترین مساحت را دارد و اراضی بایر و منابع آب به ترتیب 2/2 و 4/4 درصد کمترین درصد را داشتند؛ نتایج صحتسنجی با ضریب کاپا نشان داد که این نقشهها با دقت 87/0 و 5/0 درصد تهیه شدند، نتایج شاخص NDVI نشان داد که دو مقدار 74/0 و 49/0- به ترتیب حداکثر و حداقل مقدار شاخص طی دوره تعیینشده هستند. همچنین مقادیر شاخص LST نیز نشان داد مقادیر حداکثر دما در سالهای 2018 که شدت دمایی نسبت به سه سال دیگر کمتر بوده است و سال 2022 به ترتیب 98/32 و 22/45 درجه سانتیگراد اندازهگیری شده است. با بررسی همبستگی بین کاربری اراضی و دما با سطح اطمینان (Pvalue<0.05) مشخص شد که بیشترین ارتباط را اراضی زراعی با مقدار 724/0 دارد و کمترین آن را اراضی بایر و لخت برابر یا 305/0 در سال 2014 داشته است