امکان‌سنجی کشت سیاه دانه (Nigella sativa) در استان البرز با استفاده از ترکیب سیستم اطلاعات جغرافیایی (GIS) و تحلیل سلسله مراتبی فازی (Fuzzy AHP)

نویسندگان

1 استادیار، گروه کشاورزی و محیط‌زیست، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

2 استادیار، گروه کشاورزی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران

3 استادیار، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی، پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی، کرج، ایران

doi
https://doi.org/10.82447/girs.2025.902920
چکیده

کشور ایران ازلحاظ شرایط جغرافیایی، اقلیمی و خاکی رویشگاه بسیاری از گونه‌های گیاهی و ازجمله گیاهان دارویی است. مطالعه عوامل مؤثر بر رشد گیاهان دارویی و تعیین مناطق مستعد و مناسب جهت کشت آن ‌ ها یکی از عوامل بسیار مهم در مدیریت اراضی کشاورزی ایران است. سياه‌دانه ( Nigella sativa ) گياهي دارويي و متعلق به خانواده آلاله است که دانه‌هاي اين گياه در طب سنتي براي درمان بيماري‌هاي آسم، التهاب، ديابت و فشارخون بالا استفاده مي‌شود. آگاهی از چگونگی تناسب و انطباق کشت هرگونه دارویی در هر منطقه با شرایط آب‌وهوایی آن لازمة هرگونه مدیریت پایدار است. در تحقیق حاضر امکان‌سنجی کشت Nigella sativa در استان البرز بر پایه سیستم اطلاعات جغرافیایی و تحلیل سلسله‌مراتبی فازی با استفاده از معیارهای اقلیمی شامل متوسط، حداکثر، حداقل دما و مجموع بارش، معیارهای فیزیوگرافی شامل ارتفاع و شیب، معیارهای ادافیک شامل بافت، اسیدیته ( pH )، هدایت الکتریکی ( EC ) و فسفر ( P ) خاک و معیارهای هیدرولوژی شامل اسیدیته ( pH )، هدایت الکتریکی ( EC ) و میزان قلیاییت ( SAR ) آب مورداستفاده، انجام شد. بر اساس تلفیق کلیه داده‌های فازی‌شده، نقشه قابلیت اراضی برای کاشت سیاه‌دانه در استان البرز تهیه گردید. نتایج نشان داد که 87/46 درصد از منطقه، لحاظ معیارهای موردمطالعه برای کشت سیاه‌دانه در وضعیت کاملاً مناسب و مناسب قرار دارد و فقط 02/15 درصد از سطح استان برای کشت سیاه‌دانه نامناسب است.