بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به طلاق در میان زوجین شهر کاشان

نویسندگان

1 استادیار گروه جامعه شناسی دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره)، قزوین، ایران.

2 کارشناس پژوهشگری علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران

3 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.

doi
چکیده

طلاق به‌عنوان یک آسیب اجتماعی، بر ساختار خانواده اثر گذاشته و زمینه‌ساز مسائل عدیده‌ای در جامعه می‌شود. ازاین‌رو، پژوهش حاضر، با هدف بررسی جامعه‌شناختی عوامل مؤثر بر گرایش به طلاق در بین زوجین شهرستان کاشان نگاشته شده است. روش تحقیق مورد استفاده در این پژوهش، پیمایش بوده و جامعه آماری پژوهش کلیه­ زوجین شهر کاشان بوده که از میان آن‌ها 384 نفر به‌عنوان نمونه بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه‌گیری تصادفی انتخاب شدند. همچنین، جهت گردآوری اطلاعات از پرسشنامه استفاده ‌شده است و کلیه‌ داده‌های به ‌دست آمده، از طریق نرم‌افزار Spss18، مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته است. نتایج تحقیق نشان داد که همبستگی بین متغیرهای اختلاف‌نظر با همسر (ضریب همبستگی940/0)، میزان دخالت دیگران (ضریب همبستگی 948/0)، ویژگی­ روان­شناختی ­فردی (ضریب همبستگی 299/0)، مقایسه­ دوران تأهل با تجرد (ضریب همبستگی 146/0)، انتظارات از نقش همسر (ضریب همبستگی 946/0)، میزان دینداری (ضریب همبستگی 978/0)، با متغیر وابسته‌ میزان گرایش به طلاق به لحاظ آماری معنادار و مستقیم بوده است؛ همچنین نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل رگرسیونی حاکی از آن است که 9/28 درصد تغییرات میزان گرایش به طلاق توسط متغیرهای مستقل مذکور تبیین شده است. چکیده بلند:مقدمهوجود یک جامعه سالم، منوط به سلامت اجزای کوچک‌تر، یعنی خانواده‌های سالم هست. در هیچ دوره‌ای مانند عصر حاضر خطر ازهم‌پاشیدگی زندگی مشترک و عوارض سوء ناشی از آن خانواده‌ها را تهدید نمی ­کند. عواملی که مسئله طلاق را پی‌ریزی می کنند، می‌توانند ازجمله عوامل تابع زمان و مکان، اقلیم و فرهنگ و همچنین موقعیت های اجتماعی، اقتصادی و یا روحیات و خصوصیات اخلاقی فردی باشد که هر یک از این عوامل به‌نوبه خود تا حدود بسیار زیادی قابل تصحیح و سازمان‌دهی صحیح در جهت عدم تأثیر منفی آن‌ها روی بنیان خانواده ها هست. بر این اساس، پژوهش حاضر نیز درصدد پاسخگویی به سؤالات زیر هست: اولاً؛ میزان گرایش به طلاق در بین زوجین شهرستان کاشان در چه حدی است؟ ثانیاً؛ چه رابطه‌ای می‌تواند بین عوامل جامعه‌شناختی و گرایش به طلاق در بین زوجین مورد بررسی در شهرستان کاشان وجود داشته باشد؟روش پژوهشروش تحقیق به‌کاررفته پژوهش حاضر، بر اساس هدف تحقیق، از نوع کاربردی و بر اساس نحوه‌ی گردآوری داده‌ها، پیمایشی است و با در نظر گرفتن معیار زمان، مقطعی است. جامعه آماری در این پژوهش، شامل کلیه­ ی زوجین شهرستان کاشان به تعداد 6784 نفر هست که از این تعداد،383 نفر با استفاده از فرمول کوکران و به شیوه نمونه‌گیری تصادفی به‌عنوان حجم نمونه جهت گردآوری داده‌ها انتخاب شدند. با توجه به ماهیت موضوع، ابزار گردآوری داده‌ها پرسشنامه بوده و برای سنجش متغیرهای تحقیق از پرسشنامه محقق ساخته، استفاده شد. تمامی گویه‌ها در سطح سنجش رتبه‌ای و در قالب طیف لیکرت تنظیم‌شده است. کلیه‌ داده‌های به ‌دست آمده، از طریق نرم‌افزار Spss18، مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته است.یافته‌های پژوهشنتایج تحقیق نشان داد که همبستگی بین متغیرهای اختلاف‌نظر با همسر (ضریب همبستگی940/0)، میزان دخالت دیگران (ضریب همبستگی 948/0)، ویژگی­ روان­شناختی ­فردی (ضریب همبستگی 299/0)، مقایسه­ دوران تأهل با تجرد (ضریب همبستگی 146/0)، انتظارات از نقش همسر (ضریب همبستگی 946/0)، میزان دینداری (ضریب همبستگی 978/0)، با متغیر وابسته‌ میزان گرایش به طلاق به لحاظ آماری معنادار و مستقیم بوده است؛ همچنین نتایج حاصل از تجزیه‌وتحلیل رگرسیونی حاکی از آن است که 9/28 درصد تغییرات میزان گرایش به طلاق توسط متغیرهای مستقل مذکور تبیین شده است.بحث و نتیجه‌گیری پژوهشطلاق به‌عنوان یکی از آسیب‌های اجتماعی است که گریبان‌گیر نهاد خانواده، به‌خصوص در عصر حاضر، است. ازآنجاکه پدیده‌ی طلاق پیامدهای جبران‌ناپذیری بر پیکره و سلامت جامعه وارد می‌سازد، بر این اساس، به‌عنوان یک مسئله‌ی اجتماعی موردتوجه محققین علوم اجتماعی، ازجمله جامعه‌شناسان، قرارگرفته است. پژوهش حاضر نشان داد که: بین متغیرهای نگرش‌های مذهبی و دینداری، ویژگی‌های‌ روان‌شناختی فردی، مقایسه‌ی دوران تأهل با دوران تجرد، احساس تنهایی، سبک‌های دلبستگی، حمایت اجتماعی، تضاد خانوادگی، میزان مراوده با خویشاوندان، انتظارات از نقش همسری، برآورده نشدن انتظارات همسران از یکدیگر، میزان رضایت عاطفی از همسر، عملکرد همسر در محیط خانه، میزان وفاداری همسر، سطح انرژی عاطفی در خانواده، کیفیت روابط اجتماعی زوجین، اختلاف‌نظر و رفتار با همسر، تفاوت سنی، تفاوت تحصیلی، تفاوت عقاید همسران، تفاوت قومیتی همسران، تفاوت محل سکونت همسران و دخالت اطرافیان و متغیر گرایش به طلاق رابطه‌ معنادار وجود دارد.