مفهوم سازی عدالت فضایی درراستای تدوین معیارها و شاخص های آن در نظام برنامه ریزی روستایی
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه ریزی روستایی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران؛
2 عضو هیات علمی گروه برنامه ریزی شهری و روستایی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل
doi
10.22034/mr.2024.16433.5720چکیده
با وجود اذعان به اهمیت عدالت فضایی و ارزش آن در برنامهریزی ، تاکنون فهم و درک درستی از آن در نظام برنامهریزی روستایی موجود نیست، برنامهریز، مجری، مهندس روستا، نگاه حداقلی به مفهوم عدالت فضایی داشتهاند و بهدلیل عدم تلقی صحیح از مفهوم عدالت فضایی در نظام برنامه های روستایی، هنوز محرومیت بهصورت پایدار از چهره سکونتگاههای روستایی زدوده نشده و این نواحی در بسیاری از موارد از زیستپذیری کافی برخوردار نیستند. پژوهشحاضر به منظور پر کردن این خلأ علمی در کشور به مفهومسازی عدالت فضایی در راستای تدوین معیارها و شاخصهای اساسی عدالت فضایی در نظام برنامه ریزی روستایی پرداخته است. پژوهش حاضر بر حسب هدف از نوع پژوهشهای بنیادی و از نظر ماهیت یک پژوهش کیفی میباشد که با استفاده از تحلیل مضمون به مفهوم پردازی عدالت فضایی در برنامه ریزی روستایی پرداخته است. برای گردآوری دادهها از ابزار مصاحبهی نیمه ساختاریافته، بررسی اسناد و پژوهش های موجود استفاده شده است. مشارکت کنندگان در این پژوهش، صاحب نظران در حوزه عدالت فضایی و برنامه ریزی روستایی بوده اند که با روش نمونه گیری هدفمند تعداد 10 نفر انتخاب شدند. برای تحلیل داده ها از تحلیل مضمون در سه سطح مضامین پایه، سازماندهنده و فراگیر استفاده شده است که با استفاده از روش همسوسازی، اعتبارپذیری داده ها مورد تأیید قرار گرفت. نتایج این پژوهش نشان داد که مفهوم عدالت فضایی دارای 5 مضمون فراگیر )عدالت اقتصادی، عدالت فرهنگی، عدالت اجتماعی، عدالت سیاسی، عدالت زیست محیطی(، 58 مضمون سازمان دهنده و 120 مضمون پایه است که در نهایت روابط میان این مضمون ها نیز در قالب یک الگو ارائه شده است.