مدل مدیریت اسلامی با رویکرد معرفت شناسی
نویسندگان
1 دانشجو دکتری، گروه مدیریت دولتی، واحد دهاقان، دانشگاه آزاداسلامی، دهاقان، ایران
2 استادیار، گروه مدیریت، واحد دهاقان، دانشگاه آزاداسلامی، دهاقان، ایران
3 دانشیار، گروه مدیریت، واحد دهاقان، دانشگاه آزاداسلامی، دهاقان، ایران
doi
چکیده
این پژوهش با هدف طراحی و تبیین مدل جامع مدیریت اسلامی بر پایه رویکرد معرفتشناختی و با استفاده از روش تحقیق آمیخته (کیفی–کمی) انجام شده است. در مرحله کیفی، ۱۵ نفر از خبرگان حوزه مدیریت اسلامی از طریق نمونهگیری هدفمند انتخاب شدند و دادهها با استفاده از مصاحبههای نیمهساختاریافته جمعآوری گردیده است. سپس این دادهها با نرمافزار MAXQDA و روش تحلیل محتوای کیفی تحلیل شدند و مؤلفههای اصلی مدیریت اسلامی شناسایی و استخراج گردیدند. در مرحله کمی، پرسشنامهای محققساخته بر اساس مؤلفههای استخراجشده طراحی و بین متخصصان و پژوهشگران این حوزه توزیع شد. دادههای پرسشنامه با بهرهگیری از روشهای آمار توصیفی و استنباطی در سطح معناداری ۰٫۰۵ تحلیل شدند. یافتهها نشان داد که مدیریت اسلامی بر سه رکن کلیدی «معرفت دینی»، «ارزشهای الهی» و «اصول اخلاقی اسلام» استوارگردیده است. این مؤلفهها در قالب مدلی جامع و ساختارمند تبیین شدند که بر اصولی چون عدالت، اخلاق، معنویت، مسئولیتپذیری و اعتماد تأکید دارد. مدل پیشنهادی، چارچوبی کاربردی برای پیادهسازی مؤلفههای اسلامی در نظامهای مدیریتی ارائه میدهد و میتواند بهعنوان الگویی مؤثر و اثربخش برای ارتقای عملکرد مدیران در سازمانها و جوامع اسلامی عمل کند. این مدل با تکیه بر مبانی معرفتی اسلام، راهکارهای عملی برای بهبود کیفیت مدیریت ارائه کرده و بهعنوان مبنایی علمی برای توسعه دانش مدیریت اسلامی در حوزههای نظری و عملی کاربرد دارد. پژوهش حاضر با تقویت ادبیات مدیریت اسلامی، گامی مؤثر در جهت تدوین استراتژیهای مدیریتی، سیاستگذاریهای کلان و هدایت تحقیقات آینده در این حوزه برمیدارد و به توشسعه دانش و عمل مدیریت اسلامی کمک شایانی میکند.
