عوامل مؤثر بر رفتار شغلی پیشگام کارکنان و اثرات مرتبط بر آن: یک مرور دامنه
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری گروه مدیریت بازرگانی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
2 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی ، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
3 استاد گروه مدیریت بازرگانی ، دانشکده مدیریت و حسابداری ،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
4 دانشیار گروه مدیریت بازرگانی ، دانشکده مدیریت و حسابداری ،دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
doi
10.71737/jpm.2026.1129644چکیده
تغییرات ناپایدار امروزی سبب برجسته ساختن مهارتهایی متفاوت از مهارتهای مطرح شده در رویکردهای شغلی سنتی شدهاند. مفهوم رفتار شغلی پیشگام بهعنوان یک عامل کلیدی مؤفقیت شغلی و سازمانی از چند دهه قبل پدیدار شد. این مفهوم همواره توجه طیفهای متعددی از پژوهشگران حوزههای علمی را به خود جلب کرده است. با توجه به توسعه مداوم این موضوع و ماهیت متنوع آن، لزوم ترکیب ادبیات موجود اجتنابناپذیر است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل مؤثر بر رفتار شغلی پیشگام کارکنان و و اثرات آن رفتارها اجرا شد. این پژوهش با روش مرور دامنه و تحلیل مضمون انجام شد. پایگاههای اطلاعاتی معتبر بینالمللی و داخلی مانند اسکوپوس، وباوساینس، ساینسدایرکت، امرالد، ابسکو، وایلی، مگایران، ایرانداک، اسآیدی و نورمگز جستجو شدند. در مجموع تعداد 544 مطالعه بازیابی شد. پس از حذف موارد تکراری و غربالگری مطالعات، تعداد 65 مطالعه وارد فرایند مرور شدند. دادههای استخراج شده بر اساس اهداف مرور، دستهبندی و به صورت مروری و در قالب جدول گزارش شد. دو کشور چین و آمریکا هم بخش عمدهای از تحقیقات رفتار پیشگام را انجام دادهاند. سطح تحلیل افراد مورد مطالعه نشان داد، بیشترین تعداد مطالعات مربوط به رفتارهای شغلی پیشگام کارکنان بود. با بررسی مطالعات، عوامل مؤثر بر رفتار شغلی پیشگام کارکنان و اثرات آن عوامل در چهار دسته با عنوان عوامل فردی، عوامل شغلی، عوامل سازمانی و عوامل محیطی معرفی شدند. شناخت رفتارهای پیشگام و اثرات آنها میتواند سازوکاری در اختیار مدیران و کارکنان سازمان قرار دهد تا از این طریق به مؤفقیت شغلی کارکنان و اثربخشی سازمان کمک شود.
