بررسی عوامل موثر بر رشد بهره‌وری کل عوامل تولید در بخش زراعت ایران

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

2 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

4 کارشناس ارشدگروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران

doi
10.71737/jpm.2026.1127577
چکیده

هدف: افزایش بهره‌وری یکی از موضوعات مهم در توسعه اقتصادی است که به منظور افزایش آن باید عوامل اقتصادی موثر بر افزایش سطح بهره‌وری شناسایی و ارزیابی شود. هدف کلی مطالعه حاضر بررسی رشد بهره‌وری کل عوامل تولید بخش زراعت ایران و همچنین بررسی عوامل اقتصادی موثر بر رشد بهره‌وری کل عوامل تولید این بخش طی دوره 1386 تا 1400 می‌باشد. به منظور محاسبه بهره‌وری کل عوامل تولید و تحلیل مولفه‌های تشکیل دهنده آن از شاخص مالم کوئیست استفاده شد و همچنین تاثیر عوامل اقتصادی بر رشد بهره-وری کل عوامل تولید با استفاده از متغیرهای کلان اقتصادی از طریق مدل رگرسیون خطی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در کل دوره، متوسط رشد بهره‌وری کل عوامل تولید محصولات زراعی ایران به میزان 7/13 درصد مثبت می‌باشد. براساس نتایج برآورد مدل رگرسیونی متغیر سرمایه گذاری خارجی، ارزش صادرات محصولات زراعی بر بهره‌وری کل عوامل تولید تاثیر مثبت دارد و متغیر ارزش صادرات بخش کشاورزی و ارزش واردات بخش کشاورزی و ارزش صادرات نفتی ایران بر بهره‌وری کل عوامل تولید تاثیر منفی دارد. طبق نتایج، مهم‌ترین عامل در افزایش و کاهش رشد بهره‌وری کل عوامل تولید محصولات زراعی ایران، به ترتیب اثر تکنولوژی و کارایی فنی می‌باشند. در مجموع و بر اساس نتایج این مطالعه پیشنهاد می‌شود که سیاستگذاران در جهت توسعه صادرات محصولات زراعی و افزایش سرمایه گذاری خارجی، تسهیلات و برنامه ریزی مناسب و موثر انجام دهند تا مجموعه این عوامل بتواند موجب بهبود رشد بهره‌وری کل بخش زراعت گردد.