ریختشناسی «هفتخوان رستم از شاهنامۀ فردوسی» بر اساس نظریۀ ولادیمیر پراپ
نویسندگان
1 استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد تبریز، ایران
2 کارشناسی ارشد زبان و ادبیات فارسی
doi
چکیده
ریختشناسی قصههای عامیانه در سال 1928م. توسط فرمالیست روسی ولادیمیر پراپ آغاز شد. اساس کار وی بر پایۀ اعمال شخصیّتهای قصه نهاده شده و در سالهای اخیر، یکی از شیوههای رایج در تحلیل ساختاری قصهها بودهاست. در این مقاله، هفتخوان رستم که از جمله قصههای پرماجرای شاهنامۀ فردوسی بشمار میرود و موضوع آن یاری رساندن رستم به کیکاووس برای رهایی از بند دیو سپید است، مورد بررسی قرارگرفته است. برای این منظور ابتدا مقدمهای دربارۀ تعریف و تبیین ریختشناسی، پیشینۀ تحقیق و معرّفی هفتخوان رستم مطرح شده، سپس قصه بر اساس الگوی پراپ مانند: وضعیت آغازین، غیبت، کسب خبر و . . . مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و در نهایت فرم داستانی شامل: پیرنگ، زاویۀ دید، زمان و مکان و . .. بررسی شده است. این پژوهش بیانگر این است که هفتخوان رستم تا حدودی زیاد دارای ویژگیهای قصههای عامیانه است و الگوی ساختاری موافق با الگوی پراپ نیز در آن دیده میشود.
