ارزیابی تغییرات تولید ناشی از افزایش قیمت بنزین در بخش‌های اقتصادی ایران: مقایسه الگوی استاندارد و الگوی غیرخطی عرضه‌ محور گش

نویسندگان

1 دانشیار گروه اقتصاد نظری دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

2 کارشناس ارشد اقتصاد انرژی دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد انرژی، کشاورزی و محیط زیست دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران

doi
10.48308/jem.2023.230976.1830
چکیده

استفاده از توابع تولید خطی در ساختار الگوهای داده-ستانده یکی از محدودیت‌های اساسی این الگوها به شمار می‌رود. پژوهش حاضر ضمن رفع نواقص الگوی استاندارد عرضه‌ محور گش و معرفی یک الگوی غیرخطی، آثار ناشی از افزایش قیمت بنزین را در دو الگوی استاندارد خطی و الگوی غیرخطی عرضه‌ محور گش با یکدیگر مقایسه می‌کند. برای این منظور از داده‌های جدول داده-ستانده سال 1395 بانک مرکزی ج.ا.ایران جهت استخراج الگوی غیرخطی استفاده شده است. همچنین برای محاسبه تغییرات ارزش‌افزوده ناشی از افزایش قیمت بنزین، از ارقام یارانه بنزین در ترازنامه هیدروکربوری سال 1395 بهره گرفته شده است. نتایج نشان می‌دهد هزینه تولید بنزین و حمل و نقل به ترتیب با مقادیر 72/56 و 25/24 هزار میلیارد ریال در الگوی استاندارد و 34/52 و 90/19 هزار میلیارد ریال در الگوی غیرخطی بیشترین میزان افزایش را داشته‌اند. در هر دو الگو، بر اثر افزایش قیمت بنزین، هزینه تولید تمامی بخش‌های اقتصادی افزایش می‌یابد، اما مقایسه مقادیر بدست آمده نشان می‌دهد که میزان افزایش در هزینه تولید در  الگوی استاندارد بیشتر از الگوی غیرخطی عرضه‌ محور گش است. دلیل این موضوع، امکان جانشینی بین نهاده‌های تولید واسطه در الگوی غیرخطی عرضه‌ محور گش است.