بررسی اثرات تمرکززدایی مالی بر توزیع فرصت‌های توسعه در استان‌های ایران

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

2 استادیار گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

3 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

4 دانشیار گروه اقتصاد دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، ایران

doi
10.48308/jem.2023.230882.1828
چکیده

فرصت‌های توسعه منطقه‌ای یکی از مهمترین چالش‌های اقتصادی-اجتماعی به شمار می‌رود که توزیع نامناسب آن می‌تواند آثار مخربی بر حصول پایداری اقتصادی و پیشرفت یکپارچه یک کشور بگذارد. تمرکززدایی مالی از عواملی است که توزیع فرصت‌های توسعه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. برای این منظور در پژوهش حاضر ابتدا با بهره‌گیری از روش تاپسیس دو مرحله‌ای سعی در محاسبه شاخص ترکیبی فرصت‌های توسعه در شش بخش (فرهنگی- اجتماعی، آموزشی، زیربنایی، بهداشتی- درمانی، زیست محیطی و اقتصادی) می‌شود سپس با استفاده از روش خودرگرسیون با وقفه گسترده برای داده‌های تابلوئی تأثیر کوتاه‌مدت و بلندمدت تمرکززدایی مالی بر توزیع فرصت‌های توسعه در استان‌های ایران طی دوره زمانی 1399-1385 مورد بررسی قرار می‌گیرد. نتایج بیانگر این است که تأثیر متغیرهای تمرکززدایی هزینه‌ای و درآمدی بر فرصت‌های توسعه در کوتاه‌مدت مثبت، اما در بلندمدت به سطوح توسعه‌یافتگی استان‌ها بستگی دارد. همچنین نتایج الگو حاکی از آن است که بین رشد اقتصادی و فرصت‌های توسعه در کوتاه‎مدت رابطه منفی و در بلندمدت رابطه مثبت برقرار است. علاوه‌براین مشخص شد متغیر تراکم نسبی جمعیت در کوتاه‌مدت و بلندمدت اثر منفی و معنادار بر توزیع متناسب فرصت‌ها می‌گذارد.