تحلیل بنمایههای اساطیری گیاه و درخت در قصهها، افسانهها و فرهنگ مردم کوهمره سرخی استان فارس
نویسندگان
1 دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه جهرم، جهرم، ایران
doi
چکیده
گیاهان و درختان از دیرباز در فرهنگها، باورها و اساطیر ملل مختلف جایگاهی ویژه داشتهاند. منطقۀ کوهمره سرخی در استان فارس یکی از مناطق کهنی است که به دلیل کوهستانی و جنگلی بودن، درختان حضوری پررنگ در قصهها، افسانهها و زندگی مردم دارند. نگارنده در این جستار کوشیده است به روش میدانی و کتابخانهای و با رویکرد توصیفی-تحلیلی به بررسی بنمایههای اساطیری گیاهان و درختان در قصهها، افسانهها و زندگی مردم این منطقه بپردازد. یافتههای پژوهش نشان میدهد درختان خاصی مانند بلوط، سرو، چنار و گیاه ریباس، جایگاهی ویژه و قداستگونه در این دیار دارند. درختان بلوط، چنار و سرو در قصهها و افسانهها نقش حمایتگری از قهرمان قصه دارند. در زندگی و فرهنگ مردم نیز این سه درخت نقشی بسیار حیاتی دارند. عصارۀ برگ درخت چنار، میوۀ درخت بلوط، سیب و انار، در قصهها و افسانههای این منطقه، خاصیت بارورکنندگی دارند. سخنگویی و پیکرگردانی درختان به دو شکلِ پیکرگردانی انسان/حیوان به درخت و رویش درخت از استخوان/اندامِ حیوان/ انسان از دیگر ویژگیهای درختان در قصهها و افسانههای این منطقه است. برخی از درختان در این منطقه بسیار مشهور هستند و افراد برای برآورده شدن آرزوهایشان به آنها دخیل میببندند؛ همچنین بنمایۀ ایزد نباتی/خدای شهید شونده در برخی از قصههای این منطقه دیده میشود. ایزد نباتی در این دیار در قالب شخصیت «گدولی» نمود مییابد. گدولی مانند دیگر همتایان خود در اساطیر ملل، از آغاز تولد تا مرگ، ارتباطی ویژه با طبیعت دارد.
