فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

ب بررسی نگاره رزم سهراب با گردآفرید از شاهنامه شاه طهماسبی از منظر نشانه­شناسی فرهنگی موضوع مورد بحث در این پژوهش است. بدین منظور پس از معرفی مختصر آراء نظریه پردازان دانش نشانه­شناسی، از دیدگاه یوری لوتمان در حوزۀ تقابل طبیعت و فرهنگ برای تبیین نشانه­های تصویری و بازیابی معانی بهره گرفته شده است. تطبیق نشانه­های فرهنگی مسلط بر نگاره و متن، همچنین جستجوی وجوه معناشناختی آنها لایه­های پنهان این نگاره را آشکار میسازد. این شیوۀ بررسی به خواننده کمک می­کند تا به ذهنیت نگارگر در بارۀ داستان طرح شده دسترسی بیشتری داشته باشد. این پژوهش از نوع نظری، به روش توصیفی و با شیوۀ تحلیل محتوا انجام شده است و هدف آن شناخت و تفسیر نشانه­های تصویری و ارتباط آن با متن شاهنامه است. پس از بررسی نگاره به مقایسۀ عناصر نشانه­ شناختی آن و ارتباط و میزان اشتراک و افتراق آن با متن و شرایط تولید نگاره پرداخته شده است. یافته­ها حاکی از آن است که نگارگر علاوه بر پایبندی به متن شاهنامه در ایجاد نشانه­های بصری از نشانه­های فرهنگی روزگار خود هم بهره جسته است. واژه‌های کلیدی: شاهنامۀ شاه طهماسبی، نگاره رزم سهراب با گردآفرید، نگارگری دورۀ صفوی، نشانه‌شناسی فرهنگی، یوری لوتمان.