فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پژوهش حاضر بر بستر مبانی نظری مستخرج از روانشناسی یونگ و با تکیه بر آراء وی در باب چرایی و چگونگی نمادپردازی­های هنرمند در هنگام خلق اثر هنری شکل گرفته است. یونگ معتقد است که انسان به صورت خودآگاه و ناخودآگاه نمادپردازی می­کند و توجه به محتوای روانی این نمادها به خصوص در تفسیر آثار هنری بسیار مهم است. در چهارچوب نظریۀ مذکور پژوهش حاضر قصد دارد به این پرسش پاسخ دهد که نگارگران شاهنامۀ شاه تهماسبی دو مجلسِ سرنگونی ضحاک به دست فریدون و قتل خسروپرویز را چگونه نمادپردازی کرده­اند و برآیند ناخودآگاه جمعی قوم ایرانی چگونه در نمادهای موجود در این دو نگاره تجلی پیدا کرده، چه تفاوت­ها یا شباهت­هایی در نمادپردازی مجلس سرنگونی حکمران ایرانی و حاکم غیرایرانی به کار رفته و مهم­تر آن­که این نمادپردازی­ها تا چه اندازه به داستان متناظر از شاهنامۀ فردوسی وفادار بوده است. این پژوهش به روش تحلیلی-تطبیقی انجام شده، تجزیه و تحلیل یافته­ها به روش کیفی و گردآوری اطلاعات آن به روش کتابخانه­ای-اسنادی صورت گرفته است. با رجوع به مبانی نظری مستخرج از آراء یونگ و با  در نظر گرفتن شرایط تاریخی خلق شاهنامۀ شاه تهماسبی و تطبیق نمادهای دو نگارۀ مذکور، پژوهش به تحلیل نمادها پرداخته است، نمادهایی که با روی‌کردی مشابه روایت فردوسی در متن شاهنامه، داستان مرگ دو حاکم را روایت می­کنند و نشان می­دهند که مرگ حاکم بیگانه در فضایی با بارقه­هایی از امید و مرگ حاکم ایرانی در فضایی سرشار از یأس نمادپردازی شده است.