سرقت داده¬ها در حقوق کیفری ایران

نویسندگان

1 گروه حقوق، واحد قائمشهر، دانشگاه آزاد اسلامی، قائمشهر، ایران

doi
چکیده

سرقت داده‌ها و یا به تعبیری سرقت رایانه¬ای، به عنوان یکی از جرایم رایانه¬ای/ سایبری محسوب که باعث ایجاد تأثیرات منفی بر مردم، مشاغل و امنیت کشورها می¬شود. در سیاستگذاری تقنینی ایران، این جرم برای نخستین¬بار در ماده 12 قانون جرایم رایانه¬ای مصوب 1388 (ماده 740 الحاقی به قانون مجازات اسلامی تعزیرات) مورد جرم¬انگاری قرار گرفته است. به موجب ماده یاد شده، سرقت داده¬ها/ رایانه¬ای عبارت است از ربودن (بریدن و جابه¬جا کردن و یا کپی گرفتن) غیرمجاز داده¬های متعلق به دیگری در سامانه-های رایانه¬ای یا مخابراتی. با این وجود، پیرامون جرم مزبور، ابهام¬های قانونی اساسی وجود دارد که در این پژوهش با هدف تبیین عناصر متشکله جرم سرقت رایانه¬ای و ارائه راه¬حل مناسب جهت رفع ابهام¬ها و به روش توصیفی- تحلیلی و کتابخانه¬ای، چنین نتایج حاصل شده است که اولاً، موضوع این جرم فقط شامل داده¬های رایانه¬ای موجود در سامانه¬های رایانه¬ای و مخابراتی و یا حامل¬های داده می¬شود. ثانیاً، به لحاظ اطلاق واژه «داده¬ها» در ماده 740 ق.م.ا.ت، موضوع جرم شامل تمام داده¬ها می¬شود اعم از اینکه دارای ارزش مالی و پولی و یا فاقد آن باشند. ثالثاً، داده¬ها باید قانونی و مشروع باشند و شامل داده¬های نامشروع مانند داده¬های مبتذل و مستهجن نمی¬شود. رابعاً، با توجه به متفاوت بودن موضوع جرم سرقت سنتی (مال) و سرقت رایانه¬ای (شیء/ داده) و اقتضای قاعده درأ، مجازات سرقت حدی شامل سرقت رایانه¬ای نمی¬شود.