تحلیل تطبیقی مسئولیت کیفری بینالمللی در رفتارهای سادومازوخیستی سازمان یافته: از خشونت مبتنی بر رضایت تا نقض حقوق بشر
نویسندگان
1 گروه حقوق، واحد رشت، دانشگاه آزاد اسلامی، رشت، ایران
2 گروه حقوق، واحد الکترونیک، دانشگاه آزاد اسلامی،تهران، ایران
doi
چکیده
تحولات معاصر در حوزه حقوق بشر و حقوق کیفری بینالمللی، توجه فزایندهای را به حدود و ثغور مداخله حقوق کیفری در رفتارهای مبتنی بر رضایت اشخاص معطوف کرده است. در این میان، رفتارهای سادومازوخیستی سازمان یافته به دلیل ارتباط همزمان با مفاهیمی همچون رضایت، خشونت، کرامت انسانی و حمایت از حقوق بنیادین انسان، از اهمیت ویژهای برخوردار هستند. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی مسئولیت کیفری بینالمللی در مواجهه با این دسته از رفتارها انجام شده و تلاش میکند جایگاه رضایت اشخاص را در ارزیابی مسئولیت کیفری ناشی از اعمال خشونتآمیز تبیین نماید. روش پژوهش توصیفی ـ تحلیلی بوده و دادهها با بهرهگیری از منابع کتابخانهای، اسناد بینالمللی، رویههای قضایی و دیدگاههای حقوقی گردآوری و تحلیل شدهاند. یافتههای پژوهش نشان میدهد که در روابط خصوصی میان اشخاص بالغ و دارای اراده آزاد، رضایت میتواند در برخی نظامهای حقوقی بر ارزیابی مسئولیت کیفری تأثیرگذار باشد؛ با این حال، در مواردی که رفتارهای خشونتآمیز در قالب ساختارهای سازمان یافته، نظاممند یا گسترده ارتکاب یابند و منجر به نقض حقوق بنیادین انسان شوند، رضایت اشخاص قادر به رفع وصف مجرمانه رفتار نیست. همچنین بررسی اسناد و رویههای بینالمللی بیانگر آن است که جرایمی نظیر شکنجه، رفتار غیرانسانی و رفتار تحقیرآمیز به دلیل تعارض با ارزشهای بنیادین جامعه بینالمللی و اصل کرامت انسانی، در قلمرو مسئولیت کیفری بینالمللی قرار میگیرند. در نتیجه، حمایت از کرامت انسانی و پیشگیری از آسیبهای جمعی اقتضا میکند که رضایت فردی در برابر نقض جدی حقوق بشر فاقد اثر حقوقی تلقی شود و مرتکبان چنین رفتارهایی تحت تعقیب و مجازات قرار گیرند.
