تأملی فقهی در امکان جریان یافتن ربای معاملی در مبادلات «کوینها» و «توکنها»
نویسندگان
1 استادیار فقه و حقوق خصوصی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شهید مطهری (ره)، (نویسنده مسئول)؛
2 دانشآموخته دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی، پژوهشکده امام خمینی (ره) و انقلاب اسلامی
doi
10.22034/mr.2024.15980.5616چکیده
امروزه «کوینها» و «توکنها» جایگاه ویژهای در میان مبادلات و روابط اقتصادی مردم و دولتها پیدا کرده است، بهطوریکه استقبال روزافزون از آنها در جهان واقعیتی انکارناپذیر است. با توجه به امکان تحقق ربای معاملی در مبادلات یادشده، نمیتوان آثار سوء آن را نسبت به تولید، سرمایهگذاری، توزیع عادلانه ثروت و توازن اجتماعی در کشور نادیده انگاشت؛ ازاینرو، ضروری است بهمنظور گرفتار نشدن مردم جامعه در دام معاملات ربوی، پژوهشی مستقل انجام شود. این مقاله با رویکردی فقهی-اقتصادی به این نتایج دست یافته است که اولاً برخلاف نظر مشهور فقها، ربا علاوه بر اجناس مکیل (پیمانهای) و موزون (وزن کردنی)، در کالاهای معدود (شمردنی) مثلی نیز جریان دارد؛ ثانیاً کوینها و توکنها از معدودات مثلی بهشمار میآید؛ بنابراین میتوان گفت ربا در معاملات ارزهای یادشده جریان داشته و هرگونه مبادله غیرهمقدر کوینها یا توکنهای همجنس (مثلاً یک بیتکوین در مقابل دو بیتکوین) ربوی و حرام است.