تحلیل الگوی فعلی و مطلوب حکمروایی شهری و منطقهای در حریم پایتخت با توجه به تعارضات کنشگران
نویسندگان
1 دانشآموخته کارشناسی ارشد گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران) نویسنده مسئول)؛
2 دانشیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران؛
3 استادیار گروه شهرسازی، دانشکده معماری و شهرسازی، دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران، ایران؛
doi
10.22034/mr.2024.16095.5646چکیده
شهر تهران حریم مصوب ندارد. آنچه تحت عنوان حریم پایتخت شناخته میشود، شامل تعداد زیادی از شهرداریها و دهیاریهاست که هریک مستقل از دیگری، بر بخشی از این قلمرو حکمرانی میکند. طرحهای مختلف مرتبط با حریم پایتخت که در سالهای اخیر تدوین شده، مراجع اصلی مدیریت حریم پایتخت را به صور گوناگونی نام برده است. بهنظر میرسد حضور همزمان شهرداریها، نهادهای دولتی و سایر سازمانهای اجرایی در محدوده قانونی و حریم شهرها به تعارضات مدیریتی در هدایت و کنترل تحولات کالبدی-فضایی شهرها منجر شده است. بر این اساس، این پرسشها مطرح میشود که اولاً کنشگران اصلی حریم پایتخت چه کسانی هستند؟، ثانیاً چه تعارضاتی میان این کنشگران وجود دارد؟، ثالثاً آینده مطلوب حکمروایی حریم پایتخت (نهادی، مالی و ...) چگونه میتواند باشد؟برای پاسخ به سه پرسش بالا، تلاش شده در این مقاله با استناد به مبانی نظری، اسناد موجود و مصاحبه با خبرگان، وضع موجود و مطلوب حکمروایی در حریم پایتخت تبیین شود. ازاینرو با جمعآوری اطلاعات به دو صورت مصاحبه نیمهساختاریافته (مصاحبه عمیق) با ۹ نفر از نخبگان صاحبنظر مرتبط با پژوهش و همچنین تحلیل محتوای اسناد و مدارک، از طریق تحلیل مضمون با استفاده از نرمافزار MAXQDA شبکه مضامین کلیدی ترسیم شده و درنهایت به پیشنهاد الگوی مطلوب منتهی شده است. الگویی که متناسب با این محدوده و گستره سعی بر توسعه متناسب با این محدوده خاص (حریم پایتخت) باشد. این الگو مبتنیبر رفع تعارضات بیان شده که حاصل تحلیل مصاحبهها و اسناد مربوطه است. در الگوی نهایی چهار گروه اصلی از نهادهای مؤثر در حریم پایتخت همراه با تعارضات فیمابین آنها ذکر شده که با حل این تعارضات، همکاری و مشارکت بیشتر از پیش قابلاجرا در این گستره است.
