تحلیل أثرات مدیریت منابع آب بر پایداری اجتماعی سکونتگاه‌های روستایی شهرستان مه¬ولات

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران(نویسنده مسئول)

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنا¬مه¬ریزی روستایی، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

3 دانشیار گروه جغرافیا واحد مشهد دانشگاه آزاد اسلامی، مشهد، ایران

doi
چکیده

با توجه به بحران روزافزون محدودیت منابع آبی، مدیریت صحیح منابع آب و افزایش کارایی مصرف آب، به ویژه در روستاها که بخش کشاورزی بیشترین نرخ مصرف آب را دارد، اجتنا¬ب ناپذیر است. لذا در پژوهش حاضر به تحلیل تأثیر مدیریت منابع آب بر پایداری اجتماعی روستاهای شهرستان مه¬ولات پرداخته شده است. پژوهش حاضر به لحاظ هدف کاربردی، روش توصیفی – تحلیلی و جمع آوری اطلاعات به روش اسنادی و میدانی بوده است. جامعة آماری تحقیق شامل 8 روستای شهرستان مه¬ولات با 2008 خانوار جمعیت بوده که تعداد 323 پرسشنامه به صورت تصادفی تکمیل گردیده است. داده¬های فراهم شده، با استفاده از نرم¬افزار SPSS و با آزمون¬های آماری ضریب همبستگی، تی تک نمونه¬ای، کلموگروف اسمیرنوف و کروسکال - والیس مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. بر اساس نتایج وضعیت مؤلفه جمعیت، آموزش و خدمات به ترتیب با مقدار (7/1)، (62/2) و (92/2) کمتر از از حد متوسط است و روستاهای مورد مطالعه به ¬لحاظ این سه مؤلفه از وضعیت مناسبی برخوردار نیستند. همچنین مؤلفه مشارکت با مقدار(83/4) بیشترین و مؤلفه جمعیت از کمترین مطلوبیت برخوردار می¬باشند. بر اساس نتایج روستای زرنوخ در مؤلفه جمعیت، روستای شمس¬آباد در مؤلفه آموزش و در مؤلفه-های مشارکت و خدماتی، روستای حسن¬آباد در بهترین وضعیت نسبت به بقیه روستاها می¬باشند. نتایج حاصل از سنجش میزان همبستگی نشان داد بر اساس آزمون ضریب همبستگی پیرسون با میزان رابطه 0.907، بین دو بعد مدیریت منابع آب و پایداری اجتماعی روستاهای مورد مطالعه همبستگی مستقیمی وجود دارد و مدیریت منابع آب بر پایداری اجتماعی روستاهای مورد مطالعه موثر بوده است. لذا می¬توان با نهادینه کردن فرهنگ مدیریت نوین منابع آب، توانمندسازی روستاییان و گام برداشتن در مسیر تحقق منابع آب پایدار به پایداری اجتماعی در روستاها دست یافت.

کلیدواژه‌ها