مدلسازی تحققپذیری توزیع کاربریهای شهری (مطالعه موردی: نظام تفکیک اراضی ایران)
نویسندگان
1 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
2 گروه حقوق، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران، تهران، ایران
3 دانشجوی دکتری گروه شهرسازی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرمان، کرمان، ایران
4 استاد گروه حقوق، واحد بیرجند، دانشگاه آزاد اسلامی، بیرجند، ایران
doi
چکیده
مدلسازی تحققپذیری توزیع کاربریهای شهری به عنوان یکی از چالشهای مهم در برنامهریزی شهری، بهویژه در کشورهای در حال توسعه مانند ایران، مورد توجه قرار گرفته است. رشد سریع جمعیت و شهرنشینی همراه با سیاستهای ناکارآمد برنامهریزی، منجر به توزیع ناعادلانه کاربریهای شهری و پیامدهایی نظیر نابرابریهای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی شده است. هدف این پژوهش، تحلیل و مدلسازی تحققپذیری توزیع کاربریهای شهری در ایران با تأکید بر شناسایی عوامل مؤثر و ارائه راهکارهایی برای بهبود کیفیت زندگی شهری است. روش تحقیق شامل جمعآوری دادهها از طریق پرسشنامه آنلاین با مقیاس لیکرت پنجنقطهای بود که توسط 384 پاسخدهنده معتبر شامل دانشجویان رشتههای شهرسازی و مهندسی عمران در دانشگاههای ایران تکمیل شد. دادهها با استفاده از تکنیک مدلسازی معادلات ساختاری (PLS-SEM) تحلیل شدند تا تأثیر عوامل مختلف از جمله خدمات عمومی، زیرساختهای حملونقل، مشارکت شهروندان، سیاستهای دولتی، نابرابریهای اجتماعی و تأثیرات زیستمحیطی بر تحققپذیری بررسی شود. یافتهها نشان دادند که دسترسی به خدمات عمومی، کیفیت زیرساختها، مشارکت شهروندان و سیاستهای دولتی تأثیر مثبت بر تحققپذیری کاربریهای شهری دارند، در حالی که نابرابریهای اجتماعی و تأثیرات زیستمحیطی تأثیر منفی دارند. همچنین، نتایج نشاندهنده نقش کلیدی نهادهای محلی و آگاهی شهروندان در بهبود تحققپذیری بودند. نتیجهگیری نهایی پژوهش بر اهمیت اتخاذ سیاستهای یکپارچه و مشارکتی در برنامهریزی شهری تأکید دارد. توجه به کاهش نابرابریها، بهبود زیرساختها و مشارکت فعال شهروندان از جمله راهکارهای مؤثری هستند که میتوانند به تحققپذیری بهتر کاربریها و ارتقای کیفیت زندگی شهری کمک کنند. این پژوهش میتواند مبنایی برای تصمیمگیریهای آینده در مدیریت شهری ایران باشد.
