فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

شهرنشینی سریع و گسترده فشار قابل توجهی بر فضاها، منابع و کیفیت زندگی شهری وارد کرده و زیست‌پذیری شهری به‌عنوان شاخصی کلیدی برای ارتقای رفاه ساکنان و هدایت توسعه پایدار شهرها مطرح شده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف تحلیل الگوهای فضایی زیست‌پذیری مناطق شهری کلان‌شهر شیراز تهیه شده است. روش پژوهش از لحاظ هدف کاربردی و از لحاظ نوع توصیفی-تحلیلی است که با رویکرد تحلیل الگوهای فضایی زیست‌پذیری در مقیاس بلوک‌های آماری شهری انجام شده است. داده‌ها براساس سرشماری عمومی نفوس و مسکن ۱۳۹۰ و ۱۳۹۵ گردآوری و ۱۲ شاخص در سه بعد اجتماعی، اقتصادی و کالبدی انتخاب و پس از یکپارچه‌سازی و نرمال‌سازی پردازش گردید. در بخش تجزیه و تحلیل داده‌ها برای سنجش توزیع فضایی جغرافیایی از شاخص خودهمبستگی فضایی موران استفاده شده است. به‌منظور سنجش هم‌پوشانی اطلاعاتی، ماتریس همبستگی پیرسون بین شاخص‌های نرمال‌شده استخراج و در ادامه، وزن نسبی شاخص‌ها به روش کرتیک محاسبه و نرمال شد. ماتریس همبستگی پیرسون، روش کرتیک برای وزن‌دهی و ترکیب وزنی برای محاسبه شاخص نهایی زیست‌پذیری استفاده شد. نتایج تحلیل همبستگی فضایی نشان داد که تمامی شاخص‌های زیست‌پذیری در ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی از الگوی فضایی خوشه‌ای و معنادار پیروی کرده و از توزیع تصادفی فاصله گرفته‌اند. با این حال، شدت و الگوی خوشه‌بندی در همه ابعاد یکسان نبوده و بیشترین تمایز و تمرکز فضایی در شاخص‌های اجتماعی و کالبدی مشاهده شد؛ بنابراین، ارتقای زیست‌پذیری کلان‌شهر شیراز مستلزم رویکردی یکپارچه و عدالت‌محور است که با توجه به ابعاد اقتصادی، اجتماعی و کالبدی، نابرابری‌ها را کاهش داده و کیفیت زندگی شهروندان را بهبود می‌بخشد.