فراترکیب نظاممند تحلیل فضایی شاخصهای شهر هوشمند در راستای دستیابی به شهر هوشمند عدالتمحور (مطالعات داخلی و بین المللی در حدفاصل سالهای )2025-2000

نویسندگان

1 عضو هیئت علمی دانشگاه آزاداسلامی واحد مشهد

2 دانشجوی دکترای تخصصی جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد مشهد، مشهد، ایران

3 گروه جغرافيا ، واحد مشهد، دانشگاه آزاد اسلامي، مشهد، ايران

doi
چکیده

هدف این پژوهش، انجام یک فراترکیب نظام‌مند از شواهد داخلي و بین‌المللی در بازه زماني سالهاي ۲۰۰0 تا ۲۰۲۵ درباره «تحلیل فضایی شاخص‌های شهر هوشمند» با تمرکز بر عدالت فضایی و دسترسی منصفانه به خدمات شهری در راستای دستیابی به شهر هوشمند عدالت‌محور است. راهبرد جستجو در پایگاه‌های داده بین‌المللی «اسکوپوس، وب آو ساینس، ساینس دایرکت، اشپرینگر لینک، تیلور و فرانسیس، جی‌اس‌تی‌آر‌ان/ اس‌اس‌آر‌ان، گوگل اسکالر» و پایگاه‌های داده داخلی « مرکز اطلاعات علمی جهاد دانشگاهی، مگیران، نورمگز، سیویلیکا، علم نت اجرا شد. با استفاده از چارچوب‌های ایزو ۳۷۱۲۰، ایزو ۳۷۱۲۲ ، مدل شش‌بعدی گیفینگر و شاخص‌های اتحادیه شهرهای هوشمند پایدار و با بهره‌گیری از رویکردهای عدالت فضایی «هاروی و سوجا» و عدالت داده «تیلور؛ هیکس و شخار» انجام شد و مضامین به‌صورت استقرایی کُدگذاری و هم‌نهاد شد. از ۱264 رکورد اولیه، 148 مطالعه «72 مطالعه خارجی و 76 مطالعه داخلي» معیارهای ورود را گذراندند. ارزیابی کیفیت با چک‌لیست CASP و گزارش فرآیند با استاندارد پریسما (PRISMA) انجام شد. شش مضمون فرابرساخته پدیدار شد: (1) حکمرانی داده‌محورِ عادلانه، (2) سنجه‌های مکانی چندبعدی و مقیاس‌پذیر، (3) شکاف‌های فضایی در دسترسی دیجیتال/خدمات پایه، (4) هوشمندی حمل‌ونقل و عدالت جابه‌جایی (5) تاب‌آوری و پایداری فراگیر و (6) الگوهای بومی‌سازی برای شهرهای ایرانی. برونداد، «چارچوب ارزیابی فضایی شهر هوشمند عدالت‌محور (SJ-SCF)» را پیشنهاد می‌کند که با تلفیق شاخص‌های ISO ، ابعاد گیفینگر و شاخص‌های شهر هوشمند پایدار، پنج بُعد عدالت (توزیعی، رویه‌ای، تعاملی، شناختی و داده‌ای) را عملیاتی می‌سازد. دلالت‌های سیاستی شامل: الزام به داده‌گشایی و حسابدهی الگوریتمی، هدف‌گذاری فضایی برای رفع نابرابری‌های محلات، و هم‌ترازی بودجه‌های شهری با کانون‌های کم‌برخوردار است.