سنجش شاخص‌های توسعه انسانی در کشورهای عضو اکو

نویسندگان

1 کارشناسي ارشد جغرافيا و برنامه ريزی شهری، دانشگاه تبريز، تبريز، ايران

2 گروه جغرافيا و برنامه ريزی شهری، دانشگاه حکيم سبزواری، سبزوار، ايران

doi
چکیده

توسعه انسانی از داغ‌ترین مباحث پیرامون توسعه است و شاخص توسعه انسانی هم از مهمترین ابزارهای سنجش سطح توسعة انسان محور است. این شاخص به صورت فشرده میزان کیفیت زندگی، دسترسی به خدمات و نیازهای اساسی شهروندان یک کشور یا منطقه را مشخص و رتبه‌بندی می‌کند. و پژوهش حاضر بر آن است تا وضعیت هریک از کشورهای عضو اکو را از نظر برخورداری از شاخص‌های توسعه انسانی مورد بررسی قرار دهد. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی _ تحلیلی و از حیث نوع تحقیق کاربردی است که از روش توصیفی مبتنی بر تجزیه و تحلیل آمار مستخرج از گزارش‌های توسعه انسانی سازمان ملل و در تحلیل داده‌ها از روش موریس، تاپسیس، آزمون موران و ضریب پراکندگی استفاده شده است. دسته‌بندی کشورهای عضو اکو بر اساس شاخص توسعه انسانی(رقم تلفیقی روش موریس و تاپسیس)؛ حاکی از آن است که رده کمتر برخوردار شامل کشورهای افغانستان، پاکستان، تاجیکستان، قرقیزستان و ازبکستان، در رده نیمه‌برخوردار کشور ترکمنستان و همچنین کشورهای آذربایجان و ایران در رده نسبتاً برخوردار و در سطح برخوردار کشورهای قزاقستان و ترکیه قرار می‌گیرند. با توجه به نتایج آزمون موران؛ نوعی نظم فضایی در بین کشورهای عضو اکو به لحاظ برخورداری از شاخص‌های توسعه انسانی وجود دارد و الگوی خوشه‌ای را نشان می‌دهد. بیشترین ضریب پراکندگی در بین کشورهای عضو اکو در زیر شاخص اقتصادی با رقم 739/0 و کمترین ضریب پراکندگی در زیر شاخص امید به زندگی با رقم 053/0 مشاهده می‌گردد.