شبیه سازی پتانسیل جمعیت پذیری به روش دسی متریک توسعه یافته داده پایه با استفاده از سنجش از دور و GIS

نویسندگان

1 گروه سنجش از دور و سیستم اطلاعات جغرافیایی، دانشکده جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،‌ سبزوار،‌ایران

doi
https://doi.org/10.71651/GEOGRAPHY-2025-3092718
چکیده

توزیع جمعیت به عنوان یکی از عوامل کلیدی در برنامه‌ریزی‌های منطقه‌ای و محلی مطرح می‌باشد. در روش کروپلث و دسی‌متریک که توزیع جمعیت به صورت همگن در پلی‌گون‌های بزرگ مانند تقسیمات محلی یا با در نظر گرفتن لایه‌ی کمکی کاربری اراضی، به صورت منفرد و با اختصاص اوزان یکسان، تولید می‌شود، نقشه‌های حاصل فاقد دقت لازم جهت استفاده در مقیاس‌های بزرگ می‌باشند. در این تحقیق پنج عامل تاثیرگذار در توزیع جمعیت شامل کاربری اراضی، فاصله از سکونتگاه، فاصله از رودخانه، فاصله از جاده و شیب، بکار برده شده‌اند. روش مورد استفاده برای استخراج توزیع جمعیت؛ روش دسی‌متریک توسعه-یافته داده ‌پایه، تلفیقی از روش دسی‌متریک و تحلیل سلسله مراتبی ((AHP می‌باشد. در این روش میزان ضریب هر کدام از عوامل تاثیرگذار بر توزیع جمعیت، با استفاده از روش‌های تجربی و محاسباتی تعیین گردید. با استفاده از روش AHP، وزن هر کدام از عوامل برآورد و با تعدیل آنها، وزن بهینه بدست آمد. داده‌های مورد استفاده در این تحقیق مربوط به شهرستانهای کلیبر و خداآفرین واقع در استان آذربایجان شرقی در شمالغربی ایران می‌باشند. در این تحقیق برای تولید لایه کاربری اراضی از تصویر ماهواره‌ای Sentinel-2 و روش طبقه‌بندی حداکثر احتمال در سنجش از دور استفاده شد. نتایج نشان می‌دهد که خطای نقشه توزیع جمعیت بدست آمده از طریق RMSE به میران ۲/۱۶ نفر در کل شهرستان است. توزیع جمعیت تولید شده برای برنامه‌ریزی شهری، آنالیزهای مکانی، مانیتورینگ رشد مناطق مسکونی، یافتن تعداد خاص جمعیت در فاصله‌ای خاص از مکان، مطالعات مخاطرات محیطی، استفاده در علوم پزشکی و غیره مفید می‌باشد.