مسکن و اپیدمی در ایران: مروری نظام‌مند بر تحقیقات داخلی کووید-19 در حوزه مسکن

نویسندگان

1 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه جغرافیای انسانی و برنامه‌ریزی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 استاد گروه جغرافیای انسانی دانشکده جغرافیا دانشگاه تهران،

4 گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان.

doi
https://doi.org/10.71651/GEOGRAPHY-2025-1107866
چکیده

تحقیق حاضر باهدف بررسی مرور نظام‌مند تحقیقات در زمینه مسکن و همه‌گیری کووید-۱۹ در ایران انجام شده است. برای دستیابی به این هدف، ابتدا با بررسی واژگان کلیدی مرتبط با مسکن و همه‌گیری کووید-۱۹ در پایگاه‌های علمی فارسی، ۵۰ پژوهش شناسایی شد. سپس با استفاده از چارچوب پریسما، پژوهش‌های شناسایی شده مورد انتخاب و در نهایت ۱۷ پژوهش برای مرور سیستماتیک انتخاب شدند. یافته‌ها به بررسی نوع اسناد علمی، محل انتشار، سال انتشار، گروه‌های موضوعی، روش‌های انجام تحقیق، ابعاد و شاخص‌ها پرداخته است. نتایج نشان می‌دهد که تحقیقات این حوزه عمدتاً در سه گروه موضوعی «تأثیرات همه‌گیری بر ادراکات ذهنی ساکنین از مسکن و زندگی در آن»، «راهکارهای انطباق و طراحی فضاهای مسکونی در مواجهه با همه‌گیرها» و «آینده طراحی و معماری مسکن در پاسخ به بیماری‌های همه‌گیر» قابل‌بررسی است. تحقیقات این حوزه در بازه زمانی سال‌های ۱۴۰۰ تا ۱۴۰۲ انجام شده که نشان‌دهنده واکنش فعال جامعه دانشگاهی به این بحران است. این تحقیقات بیشتر در قالب مقالات و پایان‌نامه‌های دانشجویی ارائه شده و بیشتر توسط مجلات علوم جغرافیایی منتشر شده‌اند. الگوی غالب پژوهشی الگوی «توصیفی - تحلیلی» است که نشان از تمایل تحقیقات به درک و تحلیل پدیده‌ها دارد؛ ابزارهای مختلفی مانند منابع اسنادی، پرسش‌نامه‌ها، مطالعات موردی، مصاحبه، مشاهدات و گروه‌های کانونی مورداستفاده قرار گرفته‌اند که ترکیبی از رویکردهای کمی، کیفی و ترکیبی را منعکس می‌کنند. یافته‌های این مطالعه، اهمیت تطبیقی پاسخ‌های دانشگاهی، همکاری بین‌رشته‌ای و اهمیت رویکردهای کل‌نگر در پرداختن به چالش‌های نوظهور در چشم‌انداز آتی مسکن را برجسته می‌کند.