تحلیلی بر توسعه ادواری شهرها از منظر پدافند غیرعامل و کاهش خسارات ناشی از مخاطره زلزله (مطالعه موردی: کلان شهر تبریز)

نویسندگان

1 پژوهشگر پسادکتری گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران

2 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری دانشکده برنامه ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، ایران

doi
https://doi.org/10.71651/GEOGRAPHY-2025-1189873
چکیده

عموما با گسترده ترين دخالت هاي نسنجيده انساني در محيط طبيعي از جمله ساخت و سازهاي بي رويه در حريم گسل، عدم توجه به مباحث پدافندغیرعامل در برنامه ریزی شهری، فقدان و يا بي توجهي به ضوابط و استانداردهاي ساخت و ساز نیز تشديد مي شود. كاهش آسيب پذيري شهرها در برابر زلزله، به عنوان يكي از اهداف اصلي برنامه ريزي شهري و طراحي شهري محسوب مي گردد. لذا ضرورت توجه به توسعه شهری کارآمد و لزوم توجه به اندیشه‌های جدید شهرسازی و برنامه‌ریزی دفاعی شهر، برای رسیدن به اهداف پدافند شهری بسیار مهم به نظر می‌رسد. ضرورت توجه به ساماندهی نظام اسکان و توسعه شهری کارآمد و لزوم توجه به اندیشه‌های جدید شهرسازی و برنامه‌ریزی دفاعی شهر، برای رسیدن به اهداف پدافند شهری بسیار مهم به نظر می‌رسد. لذا ‌به‌کارگیری اصول و معیارهای پدافند غیرعامل است که می‌تواند به تکمیل زنجیره دفاعی کمکی مؤثر و قابل‌توجه نماید. در این مقاله بررسی و تحلیل­های لازم با استفاده از نرم افزار GIS در مورد چگونگی جهات توسعه فیزیکی با استفاده از مدل هلدرن و آنتروپی شانون کلان شهر تبریز به عنوان یک شهر تاریخی- فرهنگی و قطب اقتصادی- ارتباطی شمال غرب کشور انجام گرفته است و در نهایت توسعه ادواری این کلانشهر متناسب با وضعیت خطوط گسل و دیگر موانع طبیعی متناسب با اصول پدافند غیرعامل و جهات رشد و توسعه فیزیکی شهر در ادوار مختلف و جهات بهینه بررسی و تحلیل می شود.